HomeRig VedaMandala 7Sukta 82Mantra 6
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 6

Sukta 7.82

Rishi: Vasiṣṭha
Devata: Indra-Varuṇa (contrastive ‘anyáḥ ... anyáḥ’ distributing functions)
Chandas: Triṣṭubh

महे शुल्काय वरुणस्य नु त्विष ओजो मिमाते ध्रुवमस्य यत्स्वम् । अजामिमन्यः श्नथयन्तमातिरद्दभ्रेभिरन्यः प्र वृणोति भूयसः ॥

म॒हे शु॒ल्काय॒ वरु॑णस्य॒ नु त्वि॒ष ओजो॑ मिमाते ध्रु॒वम॑स्य॒ यत्स्वम् । अजा॑मिम॒न्यः श्न॒थय॑न्त॒माति॑रद्द॒भ्रेभि॑र॒न्यः प्र वृ॑णोति॒ भूय॑सः ॥

mahé śulkā́ya váruṇasya nú tvíṣe ójo mimāte dhrúvam asya yát svám | ájāmim anyáḥ śnatháyantam ā́tirad dabhrebhír anyáḥ prá vṛṇoti bhū́yasaḥ ||

Now, for the great splendor of Varuṇa, his firm, own might measures itself out in radiance. The other strikes down the one who would not yield; and the other chooses, from the small, the greater increase.

म॒हे । शु॒ल्काय॑ । वरु॑णस्य । नु । त्वि॒षे॑ । ओजः॑ । मि॒मा॒ते॒ इति॑ । ध्रु॒वम् । अ॒स्य॒ । यत् । स्वम् । अजा॑मिम् । अ॒न्यः । श्न॒थय॑न्तम् । आ । अति॑रत् । द॒भ्रेभिः॑ । अ॒न्यः । प्र । वृ॒णो॒ति॒ । भूय॑सः ॥महे । शुल्काय । वरुणस्य । नु । त्विषे । ओजः । मिमाते इति । ध्रुवम् । अस्य । यत् । स्वम् । अजामिम् । अन्यः । श्नथयन्तम् । आ । अतिरत् । दभ्रेभिः । अन्यः । प्र । वृणोति । भूयसः ॥mahe | śulkāya | varuṇasya | nu | tviṣe | ojaḥ | mimāteiti | dhruvam | asya | yat | svam | ajāmim | anyaḥ | śnathayantam | ā | atirat | dabhrebhiḥ | anyaḥ | pra | vṛṇot i | bhūyasaḥ

म॒हेfor the great (one)
म॒हे:
सम्प्रदान (दत्तेः/अर्थे) / अधिकरण-प्राय (उद्देश्य)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक) / मह् (वृद्धौ) (निरुक्त्यनुसार)
शु॒ल्कायfor the payment/fee (reward)
शु॒ल्काय:
सम्प्रदान (दत्तेः/अर्थे)
TypeNoun
Rootशुल्क (प्रातिपदिक)
वरु॑णस्यof Varuṇa
वरु॑णस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun (Proper)
Rootवरुण (प्रातिपदिक)
नुnow/indeed
नु:
TypeIndeclinable
Rootनु
त्वि॒षःthe brilliance, radiance
त्वि॒षः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootत्विष् (प्रातिपदिक)
ओजःstrength, might
ओजः:
कर्म (मिमाते इति क्रियायाः) / अथवा कर्तृ-समन्वय (समुच्चय)
TypeNoun
Rootओजस् (प्रातिपदिक)
मिमातेmeasures out, apportions
मिमाते:
क्रिया
TypeVerb
Rootमा (माने/मितौ) धातु
ध्रु॒वम्the fixed/firm (portion)
ध्रु॒वम्:
कर्म (मिमाते)
TypeAdjective
Rootध्रुव (प्रातिपदिक)
अस्यof him/its
अस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
यत्which/that
यत्:
सम्बन्ध/विशेषण (अन्वय-हेतु)
TypePronoun/Relative
Rootयद् (सर्वनाम)
स्वम्one’s own
स्वम्:
कर्म/विशेष्य (यत्-सम्बद्ध)
TypePronoun (Possessive)
Rootस्व (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अजा॑मिnot akin, alien, improper
अजा॑मि:
कर्म-विशेषण / क्रियाविशेषण
TypeAdjective
Rootअजामि (प्रातिपदिक; ‘अ-जा॒मि’ = असजातीय/असमान)
मन्यःwrath, anger
मन्यः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootमन्यु (प्रातिपदिक)
श्न॒थय॑न्तम्crushing, shattering
श्न॒थय॑न्तम्:
कर्म (आतिरद् इति क्रियायाः)
TypeVerb-participle
Rootश्नथ् (श्नथयति) धातु
आति॑रद्pierced through, overpassed
आति॑रद्:
क्रिया
TypeVerb
Rootअतिर्/अतृ (अतिरति/आतिरद्) धातु (वैदिक रूप)
द॒भ्रेभिःwith the few/small (means/ones)
द॒भ्रेभिः:
करण
TypeAdjective (used substantively)
Rootदभ्र (प्रातिपदिक)
अन्यःanother (one)
अन्यः:
कर्तृ
TypePronoun/Adjective
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
प्रforth, forward
प्र:
TypeIndeclinable (preverb)
Rootप्र
वृ॑णोतिchooses, selects
वृ॑णोति:
क्रिया
TypeVerb
Rootवृ (वृणोति ‘to choose/cover’) धातु
भूय॑सःof the greater (portion), more
भूय॑सः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeAdjective (comparative)
Rootभूयस् (प्रातिपदिक; तुलनात्मक)