HomeRig VedaMandala 7Sukta 82Mantra 1
Next Mantra

Mantra 1

Sukta 7.82

Rishi: Vasiṣṭha
Devata: Indra-Varuṇa
Chandas: Triṣṭubh

इन्द्रावरुणा युवमध्वराय नो विशे जनाय महि शर्म यच्छतम् । दीर्घप्रयज्युमति यो वनुष्यति वयं जयेम पृतनासु दूढ्यः ॥

इन्द्रा॑वरुणा यु॒वम॑ध्व॒राय॑ नो वि॒शे जना॑य॒ महि॒ शर्म॑ यच्छतम् । दी॒र्घप्र॑यज्यु॒मति॒ यो व॑नु॒ष्यति॑ व॒यं ज॑येम॒ पृत॑नासु दू॒ढ्य॑: ॥

índrāvaruṇā yuvám adhvarā́ya no viśé jánāya máhi śárma yacchatam | dīrgháprayajyum áti yó vanuṣyáti vayáṃ jayema pṛ́tanāsu dūḍhyàḥ ||

O Indra and Varuṇa, grant to our sacrifice, to our people and community, a vast peace and protection. Overcoming the long-drawn adversary who strives against us, may we win the battles, firmly held in your sustaining might.

इन्द्रा॑वरुणा । यु॒वम् । अ॒ध्व॒राय॑ । नः॒ । वि॒शे । जना॑य । महि॑ । शर्म॑ । य॒च्छ॒त॒म् । दी॒र्घऽप्र॑यज्युम् । अति॑ । यः । व॒नु॒ष्यति॑ । व॒यम् । ज॒ये॒म॒ । पृत॑नासु । दुः॒ऽध्यः॑ ॥इन्द्रावरुणा । युवम् । अध्वराय । नः । विशे । जनाय । महि । शर्म । यच्छतम् । दीर्घप्रयज्युम् । अति । यः । वनुष्यति । वयम् । जयेम । पृतनासु । दुःध्यः ॥indrāvaruṇā | yuvam | adhvarāya | naḥ | viśe | janāya | mahi | śarma | yacchatam | dīrgha-prayajyum | ati | yaḥ | vanuṣyati | vayam | jayema | pṛtanāsu | duḥ-dhyaḥ

इन्द्रावरुणाO Indra and Varuṇa
इन्द्रावरुणा:
सम्बोधन (आह्वान/सम्बोधन-प्रयोगः)
TypeNoun
Rootइन्द्र + वरुण (प्रातिपदिक) (द्वन्द्व-समास)
युवम्you two
युवम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अध्वरायfor the sacrifice (adhvara)
अध्वराय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootअध्वर (प्रातिपदिक)
नःof us / our
नः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
विशेfor the clan/settlement
विशे:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootविश् (प्रातिपदिक)
जनायfor the people
जनाय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootजन (प्रातिपदिक)
महिgreatly / great
महि:
विशेषण-भाव (क्रिया/कर्म-विशेषण)
TypeIndeclinable
Rootमहि (अव्यय; ‘महन्’ से संबद्ध)
शर्मshelter, protection
शर्म:
कर्म
TypeNoun
Rootशर्मन् (प्रातिपदिक)
यच्छतम्grant (you two)!
यच्छतम्:
क्रिया
TypeVerb
Rootयम् (धातु)
दीर्घप्रयज्युमतिin (a rite) having long/extended offering-sequence
दीर्घप्रयज्युमति:
अधिकारण (सप्तमी)
TypeAdjective
Rootदीर्घ-प्रयज्यु-मत् (बहुव्रीहि/तत्पुरुष-समास; ‘मत्’ प्रत्यय)
यःwho
यः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वनुष्यतिstrives/presses on (in worship), seeks
वनुष्यति:
क्रिया
TypeVerb
Rootवनुष् (धातु; ‘to seek/woo, strive for, desire’—वैदिक)
वयम्we
वयम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
जयेमmay we win
जयेम:
क्रिया
TypeVerb
Rootजि (धातु)
पृतनासुin battles
पृतनासु:
अधिकारण
TypeNoun
Rootपृतना (प्रातिपदिक)
दूढ्यः(though) in hard straits / amid difficulties
दूढ्यः:
कर्तृ-विशेषण
TypeNoun/Adjective
Rootदूढि (प्रातिपदिक; ‘दूढि’ = कठिनता/दुर्गता/कठिन-स्थितिः; वैदिक)