HomeRig VedaMandala 7Sukta 8Mantra 3
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 3

Sukta 7.8

Rishi: Vasiṣṭha
Devata: Agni
Chandas: Triṣṭubh (likely; verify by scansion)

कया नो अग्ने वि वसः सुवृक्तिं कामु स्वधामृणवः शस्यमानः । कदा भवेम पतयः सुदत्र रायो वन्तारो दुष्टरस्य साधोः ॥

कया॑ नो अग्ने॒ वि व॑सः सुवृ॒क्तिं कामु॑ स्व॒धामृ॑णवः श॒स्यमा॑नः । क॒दा भ॑वेम॒ पत॑यः सुदत्र रा॒यो व॒न्तारो॑ दु॒ष्टर॑स्य सा॒धोः ॥

kayā́ no agne ví vasah suvṛktíṃ kā́m u svadhā́m ṛṇavaḥ śasyámānaḥ | kadā́ bhavema pátayaḥ sudatra rāyó vantā́ro duṣṭárasya sādhóḥ ||

By what path, O Agni, will you open for us the perfect utterance, and by what desire will you grant the self-law, as we are being praised? When shall we become masters, O good giver, enjoyers of the riches—conquerors of the difficult-to-cross achievement?

कया॑ । नः॒ । अ॒ग्ने॒ । वि । व॒सः॒ । सु॒ऽवृ॒क्तिम् । काम् । ऊँ॒ इति॑ । स्व॒धाम् । ऋ॒ण॒वः॒ । श॒स्यमा॑नः । क॒दा । भ॒वे॒म॒ । पत॑यः । सु॒ऽद॒त्र॒ । रा॒यः । व॒न्तारः॑ । दु॒स्तर॑स्य । सा॒धोः ॥कया । नः । अग्ने । वि । वसः । सुवृक्तिम् । काम् । ऊँ इति । स्वधाम् । ऋणवः । शस्यमानः । कदा । भवेम । पतयः । सुदत्र । रायः । वन्तारः । दुस्तरस्य । साधोः ॥kayā | naḥ | agne | vi | vasaḥ | su-vṛktim | kām | oṃ iti | svadhām | ṛṇavaḥ | śasyamānaḥ | kadā | bhavema | patayaḥ | su-datra | rāyaḥ | vantāraḥ | dustarasya | sādhoḥ

कयाby which? (by what means?)
कया:
करण
TypePronoun/Interrogative adjective
Rootक (किम्-प्रातिपदिक) + या (स्त्री.)
नःfor us / our
नः:
सम्प्रदान
TypePronoun
Rootअस्मद्
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootअग्नि
विapart, forth, distinctly
वि:
TypePreverb/Indeclinable
Rootवि
वसःwealth, good
वसः:
कर्म
TypeNoun
Rootवसु
सुवृक्तिम्a well-made hymn/utterance
सुवृक्तिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootसु-वृक्ति (वृक्ति < √वृज्/√वृच् ‘to arrange/compose’; स्त्री.)
कामुhow indeed? / in what way, pray?
कामु:
TypeIndeclinable
Rootकामु (निपात/प्रश्नार्थक) अथवा ‘किम् + उ’
स्वधाम्(your) own power/ordinance; स्वधा
स्वधाम्:
कर्म
TypeNoun
Rootस्वधा
ऋणवःyou accomplish / you bring about
ऋणवः:
क्रिया
TypeVerb
Root√ऋ (ऋणोति ‘to set in motion/attain/bring about’; Vedic)
शस्यमानःbeing praised
शस्यमानः:
कर्तृ (विशेषणरूपेण) / अधिकरण
TypeParticiple
Root√शंस् (to praise) → शस्यमान (present passive participle)
कदाwhen?
कदा:
अधिकरण
TypeIndeclinable
Rootकदा
भवेमmay we become
भवेम:
क्रिया
TypeVerb
Root√भू
पतयःlords, masters
पतयः:
कर्ता
TypeNoun
Rootपति
सुदत्रO good giver
सुदत्र:
सम्बोधन
TypeAdjective (used as vocative) / epithet
Rootसु-दत्र (दत्र < √दा ‘to give’; ‘good-giver’)
रायःof wealth
रायः:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootरायि/राय (wealth)
वन्तारःwinners, gainers
वन्तारः:
कर्ता
TypeNoun
Rootवन्तृ (agent noun from √वन् ‘to win’)
दुष्टरस्यof the hard-to-overcome
दुष्टरस्य:
सम्बन्ध
TypeAdjective
Rootदुष्टर (दुर्- + √तॄ/√तॄ ‘to cross’; ‘hard to overcome’)
साधोःof the good (one/thing); of the right course
साधोः:
सम्बन्ध
TypeNoun/Adjective
Rootसाधु