HomeRig VedaMandala 7Sukta 8Mantra 2
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 2

Sukta 7.8

Rishi: Vasiṣṭha
Devata: Agni
Chandas: Triṣṭubh (likely; verify by scansion)

अयमु ष्य सुमहाँ अवेदि होता मन्द्रो मनुषो यह्वो अग्निः । वि भा अकः ससृजानः पृथिव्यां कृष्णपविरोषधीभिर्ववक्षे ॥

अ॒यमु॒ ष्य सुम॑हाँ अवेदि॒ होता॑ म॒न्द्रो मनु॑षो य॒ह्वो अ॒ग्निः । वि भा अ॑कः ससृजा॒नः पृ॑थि॒व्यां कृ॒ष्णप॑वि॒रोष॑धीभिर्ववक्षे ॥

ayám u ṣyá sumáhā̃ avedi hótā mandró mánuṣo yahvó agníḥ | ví bhā́ akāḥ sasṛjānáḥ pṛthivyā́ṃ kṛṣṇápavir oṣádhībhir vavakṣe ||

This one indeed, the greatly vast, has been made known—the priest of man, the gladdening, the impetuous Agni. He has made the radiances spread out, being poured forth upon the earth; with his dark-edged force he has clothed himself in the plants (the forms of life).

अ॒यम् । ऊँ॒ इति॑ । स्यः । सुऽम॑हान् । अ॒वे॒दि॒ । होता॑ । म॒न्द्रः । मनु॑षः । य॒ह्वः । अ॒ग्निः । वि । भाः । अ॒क॒रित्य॑कः । स॒सृ॒जा॒नः । पृ॒थि॒व्याम् । कृ॒ष्णऽप॑विः । ओष॑धीभिः । व॒व॒क्षे॒ ॥अयम् । ऊँ इति । स्यः । सुमहान् । अवेदि । होता । मन्द्रः । मनुषः । यह्वः । अग्निः । वि । भाः । अकरित्यकः । ससृजानः । पृथिव्याम् । कृष्णपविः । ओषधीभिः । ववक्षे ॥ayam | oṃ iti | syaḥ | su-mahān | avedi | hotā | mandraḥ | manuṣaḥ | yahvaḥ | agniḥ | vi | bhāḥ | akar ity akaḥ | sasṛjānaḥ | pṛthivyām | kṛṣṇa-paviḥ | oṣadhībhiḥ | vavakṣe

अयम्this (one)
अयम्:
Kartā
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
indeed, surely
:
TypeIndeclinable
Rootउ (निपात)
ष्यnow/just (emphatic particle)
ष्य:
TypeIndeclinable
Rootष्य (निपात; वैदिक)
सुमहान्very great
सुमहान्:
Kartā (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootसु- + महान् (प्रातिपदिक)
अवेदिhas been found/has become manifest
अवेदि:
TypeVerb
Root√विद् (विदँ ज्ञाने)
होताthe Hotṛ-priest (invoker)
होता:
Kartā (सम्बन्धे/अप्पोजिशन्)
TypeNoun
Root√हु (जुहोति) → होतृ (प्रातिपदिक)
मन्द्रःgladdening, pleasant (in chant)
मन्द्रः:
Kartā (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootमन्द्र (प्रातिपदिक)
मनुषःof Manu (i.e., of mankind/Manu’s)
मनुषः:
— (सम्बन्धः)
TypeNoun
Rootमनु (प्रातिपदिक)
यह्वःmighty, impetuous
यह्वः:
Kartā (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootयह्व (प्रातिपदिक)
अग्निःAgni (Fire)
अग्निः:
Kartā
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
विapart, forth
वि:
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग/अव्यय)
भाःlights, radiances
भाः:
Karma
TypeNoun
Rootभा (प्रातिपदिक; ‘प्रभा/दीप्ति’)
अकःhe drove forth/put in motion
अकः:
TypeVerb
Root√अञ्च्/√अक् (वैदिक; ‘to reach/drive’)
ससृजानःcreating, sending forth
ससृजानः:
Kartā (सह-क्रिया)
TypeParticiple
Root√सृज् (सृजति ‘to send forth, create’)
पृथिव्याम्on/in the earth
पृथिव्याम्:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootपृथिवी (प्रातिपदिक)
कृष्णपविःhaving a dark blade/edge (dark-flamed)
कृष्णपविः:
Kartā (विशेषण-भावेन अग्नेः)
TypeNoun (compound)
Rootकृष्ण- + पवि (प्रातिपदिक; ‘blade/edge, ray’)
ओषधीभिःwith the plants/herbs
ओषधीभिः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootओषधि (प्रातिपदिक)
ववक्षेhas grown strong/has waxed
ववक्षे:
TypeVerb
Root√वह्/√वक्ष् (वैदिक; ‘to grow strong, to wax’)