HomeRig VedaMandala 7Sukta 79Mantra 1
Next Mantra

Mantra 1

Sukta 7.79

Rishi: Vasiṣṭha (probable)
Devata: Uṣas (with Sūrya as associated power)
Chandas: Triṣṭubh (probable)

व्युषा आवः पथ्या जनानां पञ्च क्षितीर्मानुषीर्बोधयन्ती । सुसंदृग्भिरुक्षभिर्भानुमश्रेद्वि सूर्यो रोदसी चक्षसावः ॥

व्यु१॒॑षा आ॑वः प॒थ्या॒३॒॑ जना॑नां॒ पञ्च॑ क्षि॒तीर्मानु॑षीर्बो॒धय॑न्ती । सु॒सं॒दृग्भि॑रु॒क्षभि॑र्भा॒नुम॑श्रे॒द्वि सूर्यो॒ रोद॑सी॒ चक्ष॑सावः ॥

vyuṣā́ āvaḥ pathyā́ janānāṃ páñca kṣitī́r mā́nuṣīr bodháyantī | su-sandṛ́gbhir ukṣábhir bhā́num aśred ví sū́ryo ródasī cákṣasāvaḥ ||

Dawn has expanded the paths for the peoples, awakening the five human tribes. With clear-seeing and powerful rays she has set her light in motion; and the Sun has opened wide the two worlds with his vision.

वि । उ॒षाः । आ॒वः॒ । प॒थ्या॑ । जना॑नाम् । पञ्च॑ । क्षि॒तीः । मानु॑षीः । बो॒धय॑न्ती । सु॒स॒न्दृक्ऽभिः॑ । उ॒क्षऽभिः॑ । भा॒नुम् । अ॒श्रे॒त् । वि । सूर्यः॑ । रोद॑सी॒ इति॑ । चक्ष॑सा । आ॒व॒रित्या॑वः ॥वि । उषाः । आवः । पथ्या । जनानाम् । पञ्च । क्षितीः । मानुषीः । बोधयन्ती । सुसन्दृक्भिः । उक्षभिः । भानुम् । अश्रेत् । वि । सूर्यः । रोदसी इति । चक्षसा । आवरित्यावः ॥vi | uṣāḥ | āvaḥ | pathyā | janānām | pañca | kṣitīḥ | mānuṣīḥ | bodhayantī | susandṛk-bhiḥ | ukṣa-bhiḥ | bhānum | aśret | vi | sūryaḥ | rodasī iti | cakṣasā | āvar ity āvaḥ

व्यु॒षाःDawn (Uṣas), having dawned
व्यु॒षाः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootवि + उष् (उष् ‘उषः/उषा’ प्रातिपदिक) → उषस्/उषा
आवः(she) helped / protected
आवः:
क्रिया
TypeVerb
Rootअव् (अव् ‘रक्षण/पालन/सहाय’)
पथ्याःpath-making / guiding on paths
पथ्याः:
कर्तृ (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपथ्य (पथ् ‘मार्ग’ से) प्रातिपदिक
जनानाम्of the peoples
जनानाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootजन (√जन् ‘जनने’) प्रातिपदिक
पञ्चfive
पञ्च:
विशेषण (संख्या)
TypeIndeclinable
Rootपञ्चन् (संख्या-प्रातिपदिक)
क्षितीःdwellings / regions
क्षितीः:
कर्म
TypeNoun
Rootक्षिति (√क्षि ‘निवास/क्षय/क्षेप’ से ‘भूमि/निवास’) प्रातिपदिक
मानुषीःhuman
मानुषीः:
कर्म (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमानुषी (मनु-सम्बद्ध) प्रातिपदिक
बोधयन्तीawakening (causing to wake)
बोधयन्ती:
कर्तृ (सहक्रिया/विशेषण)
TypeVerb (Participle)
Root√बुध् (बुध् ‘बोधने’) + णिच् (causative) → बोधय
सुसंदृग्भिःwith good-looking (splendid) [rays/appearances]
सुसंदृग्भिः:
करण
TypeNoun/Adjective
Rootसु- + संदृश्/संदृग् (सम्+√दृश् ‘दर्शने’) प्रातिपदिक ‘सुसंदृग्’
उक्षभिःwith strong/bull-like (mighty) [ones]
उक्षभिः:
करण
TypeNoun/Adjective
Rootउक्षन्/उक्ष (उक्षन् ‘वृषभ/बलवान्’; अथवा ‘उक्ष’ ‘तेजस्वी’) प्रातिपदिक
भानुम्light / radiance
भानुम्:
कर्म
TypeNoun
Rootभानु (√भा ‘दीप्तौ’) प्रातिपदिक
अश्रेत्she/it has reached / leaned to / resorted to
अश्रेत्:
क्रिया
TypeVerb
Root√श्रि/श्रय् (श्रि/श्रय् ‘आश्रये/आश्रयणे’)
विapart, widely, forth
वि:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग)
सूर्यःthe Sun
सूर्यः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootसूर्य (प्रातिपदिक)
रोदसीthe two worlds (Heaven and Earth)
रोदसी:
कर्म
TypeNoun
Rootरोदसी (द्विवचन-प्रातिपदिक; ‘द्यावापृथिवी’)
चक्षसाwith (his) eye / sight
चक्षसा:
करण
TypeNoun
Rootचक्षस् (√चक्ष् ‘दर्शने’) प्रातिपदिक
आवःhelped / protected
आवः:
क्रिया
TypeVerb
Rootअव् (अव् ‘रक्षण/पालन/सहाय’)