HomeRig VedaMandala 7Sukta 78Mantra 3
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 3

Sukta 7.78

Rishi: Vasiṣṭha (probable)
Devata: Uṣas (plural Uṣasaḥ)
Chandas: Triṣṭubh (probable)

एता उ त्याः प्रत्यदृश्रन्पुरस्ताज्ज्योतिर्यच्छन्तीरुषसो विभातीः । अजीजनन्त्सूर्यं यज्ञमग्निमपाचीनं तमो अगादजुष्टम् ॥

ए॒ता उ॒ त्याः प्रत्य॑दृश्रन्पु॒रस्ता॒ज्ज्योति॒र्यच्छ॑न्तीरु॒षसो॑ विभा॒तीः । अजी॑जन॒न्त्सूर्यं॑ य॒ज्ञम॒ग्निम॑पा॒चीनं॒ तमो॑ अगा॒दजु॑ष्टम् ॥

etā́ u tyā́ḥ práty adṛśran purástāj jyótir yácchantīr uṣáso vibhātī́ḥ | ájījanan sū́ryaṃ yajñám agním apācī́naṃ támo agād ájuṣṭam ||

These Dawns indeed have appeared in front, holding out the light as they shine. They have brought to birth the Sun, the Sacrifice, and the Fire; and the darkness, turned away from the path, has gone—unwelcome to the soul.

ए॒ताः । ऊँ॒ इति॑ । त्याः । प्रति॑ । अ॒दृ॒श्र॒न् । पु॒रस्ता॑त् । ज्योतिः॑ । यच्छ॑न्तीः । उ॒षसः॑ । वि॒ऽभा॒तीः । अजी॑जनन् । सूर्य॑म् । य॒ज्ञम् । अ॒ग्निम् । अ॒पा॒चीन॑म् । तमः॑ । अ॒गा॒त् । अजु॑ष्टम् ॥एताः । ऊँ इति । त्याः । प्रति । अदृश्रन् । पुरस्तात् । ज्योतिः । यच्छन्तीः । उषसः । विभातीः । अजीजनन् । सूर्यम् । यज्ञम् । अग्निम् । अपाचीनम् । तमः । अगात् । अजुष्टम् ॥etāḥ | oṃ iti | tyāḥ | prati | adṛśran | purastāt | jyotiḥ | yacchantīḥ | uṣasaḥ | vi-bhātīḥ | ajījanan | sūryam | yajñam | agnim | apācīnam | tamaḥ | agāt | ajuṣṭam

एताःthese (f.)
एताः:
कर्तृ
TypePronoun/Adjective
Rootएतद् (sarvanāma-prātipadika)
indeed, and
:
TypeIndeclinable
Rootउ (nipāta)
त्याःthose (f.)
त्याः:
कर्तृ (एताः इत्यस्य विशेषणम्)
TypePronoun/Adjective
Rootतद् (sarvanāma-prātipadika)
प्रतिtowards, in front
प्रति:
TypeIndeclinable
Rootप्रति (upasarga/avyaya)
अदृश्रन्they appeared, were seen
अदृश्रन्:
क्रिया (कर्तृ=उषसः)
TypeVerb
Rootदृश् (दर्शन) + अ (aorist)
पुरस्तात्in front, in the east
पुरस्तात्:
अधिकरण
TypeIndeclinable
Rootपुरस् + तात् (avyayībhāva)
ज्योतिःlight
ज्योतिः:
कर्म
TypeNoun
Rootज्योतिस् (prātipadika)
यच्छन्तीःbestowing, extending
यच्छन्तीः:
कर्तृ (उषसः इत्यस्य विशेषणम्)
TypeParticiple (Adjective) from verb
Rootयम् (यच्छति) + शतृ (वर्तमाने कृदन्तः)
उषसःthe Dawns
उषसः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootउषस् (prātipadika)
विभातीःshining forth, radiant
विभातीः:
कर्तृ (उषसः इत्यस्य विशेषणम्)
TypeParticiple (Adjective) from verb
Rootवि + भा (दीप्तौ) + शतृ
अजीजनन्they generated, brought forth
अजीजनन्:
क्रिया (कर्तृ=उषसः)
TypeVerb
Rootजन्/जनि (जनने) – causative stem जनय-/जीजन- (Vedic aorist)
सूर्यम्the Sun
सूर्यम्:
कर्म
TypeNoun
Rootसूर्य (prātipadika)
यज्ञम्the sacrifice
यज्ञम्:
कर्म
TypeNoun
Rootयज्ञ (prātipadika)
अग्निम्Agni (fire)
अग्निम्:
कर्म
TypeNoun
Rootअग्नि (prātipadika)
अपाचीनम्turned away/backward (westward), averted
अपाचीनम्:
कर्म (तमः इत्यस्य)
TypeAdjective
Rootअप + अञ्च् (अञ्चति) → अपाचीन (prātipadika)
तमःdarkness
तमः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootतमस् (prātipadika)
अगात्went away
अगात्:
क्रिया (कर्तृ=तमः)
TypeVerb
Rootगम् (गतौ)
अजुष्टम्unwelcome, unapproved
अजुष्टम्:
— (विशेषणम्)
TypeAdjective (past passive participle)
Rootजुष् (सेवने/तोषणे) + नञ्-अ (neg.) → अजुष्ट (ppp)