HomeRig VedaMandala 7Sukta 76Mantra 1
Next Mantra

Mantra 1

Sukta 7.76

Rishi: Vasiṣṭha
Devata: Uṣas with Savitṛ/Viśvānara in supportive roles (composite dawn-cosmic illumination frame)
Chandas: Triṣṭubh (likely)

उदु ज्योतिरमृतं विश्वजन्यं विश्वानरः सविता देवो अश्रेत् । क्रत्वा देवानामजनिष्ट चक्षुराविरकर्भुवनं विश्वमुषाः ॥

उदु॒ ज्योति॑र॒मृतं॑ वि॒श्वज॑न्यं वि॒श्वान॑रः सवि॒ता दे॒वो अ॑श्रेत् । क्रत्वा॑ दे॒वाना॑मजनिष्ट॒ चक्षु॑रा॒विर॑क॒र्भुव॑नं॒ विश्व॑मु॒षाः ॥

úd u jyótiḥ amṛ́taṃ viśvá-janyaṃ viśvā́naraḥ savitā́ devó aśret | kratvā́ devā́nām ajaniṣṭa cákṣur āvír akar bhúvanaṃ víśvam uṣā́ḥ ||

Up has risen the immortal light, born for all; the god Savitṛ, the Universal Fire, has extended it. By the will of the gods the Eye has been born; Dawn has made manifest the whole world of becoming.

उत् । ऊँ॒ इति॑ । ज्योतिः॑ । अ॒मृत॑म् । वि॒श्वऽज॑न्यम् । वि॒श्वान॑रः । स॒वि॒ता । दे॒वः । अ॒श्रे॒त् । क्रत्वा॑ । दे॒वाना॑म् । अ॒ज॒नि॒ष्ट॒ । चक्षुः॑ । आ॒विः । अ॒कः॒ । भुव॑नम् । विश्व॑म् । उ॒षाः ॥उत् । ऊँ इति । ज्योतिः । अमृतम् । विश्वजन्यम् । विश्वानरः । सविता । देवः । अश्रेत् । क्रत्वा । देवानाम् । अजनिष्ट । चक्षुः । आविः । अकः । भुवनम् । विश्वम् । उषाः ॥ut | oṃ iti | jyotiḥ | amṛtam | viśva-janyam | viśvānaraḥ | savitā | devaḥ | aśret | kratvā | devānām | ajaniṣṭa | cakṣuḥ | āviḥ | akaḥ | bhuvanam | viśvam | uṣāḥ

उद्up, forth
उद्:
TypeIndeclinable
Rootउद् (उपसर्ग/निपात)
indeed, verily
:
TypeIndeclinable
Rootउ (निपात)
ज्योतिःlight, radiance
ज्योतिः:
Karma
TypeNoun
Rootज्योतिस् (प्रातिपदिक)
अमृतम्immortal, deathless
अमृतम्:
Karma
TypeAdjective (used substantively)
Rootअमृत (प्रातिपदिक)
विश्वजन्यम्belonging to all people/creatures; universal
विश्वजन्यम्:
Karma
TypeAdjective
Rootविश्वजन्य (प्रातिपदिक; विश्व + जन्य)
विश्वानरःVaiśvānara (the All-men/Universal one; Agni-epithet)
विश्वानरः:
Kartā
TypeNoun (proper/epithet)
Rootविश्वानर (प्रातिपदिक)
सविताSavitar (the Impeller/Sun)
सविता:
Kartā (समनाधिकरणम् विश्वानरः)
TypeNoun
Rootसवितृ (प्रातिपदिक)
देवःthe god
देवः:
Kartā (समनाधिकरणम्)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
अश्रेत्rose up/advanced; came forth (lit. ‘resorted/attained’)
अश्रेत्:
TypeVerb
Rootश्रि (धातु; √श्रि ‘to lean on, rest on; to resort/attain’)
क्रत्वाby (his) will/power, by resolve
क्रत्वा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootक्रतु (प्रातिपदिक)
देवानाम्of the gods
देवानाम्:
Sambandha
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
अजनिष्टwas born; arose
अजनिष्ट:
TypeVerb
Rootजन् (धातु; √जन् ‘to be born, arise, produce’)
चक्षुःeye; sight
चक्षुः:
Kartā (समनाधिकरणम्/विधेय-नाम)
TypeNoun
Rootचक्षुस् (प्रातिपदिक)
आविःmanifest, openly
आविः:
TypeIndeclinable
Rootआविस् (अव्यय)
अकर्भुवन्they made
अकर्भुवन्:
TypeVerb
Rootकृ (धातु; √कृ ‘to make, do’)
भुवनम्the world; the realm of beings
भुवनम्:
Karma
TypeNoun
Rootभुवन (प्रातिपदिक; from √भू)
विश्वम्all, entire
विश्वम्:
Karma
TypeAdjective (used substantively)
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
उषाःUṣas (Dawn)
उषाः:
Kartā
TypeNoun
Rootउषस् (प्रातिपदिक)