HomeRig VedaMandala 7Sukta 74Mantra 1
Next Mantra

Mantra 1

Sukta 7.74

Rishi: Vasiṣṭha (book 7 attribution)
Devata: Aśvinau
Chandas: Gāyatrī (probable; shorter pādas suggest gāyatrī-type; confirm)

इमा उ वां दिविष्टय उस्रा हवन्ते अश्विना । अयं वामह्वेऽवसे शचीवसू विशंविशं हि गच्छथः ॥

इ॒मा उ॑ वां॒ दिवि॑ष्टय उ॒स्रा ह॑वन्ते अश्विना । अ॒यं वा॑म॒ह्वेऽव॑से शचीवसू॒ विशं॑विशं॒ हि गच्छ॑थः ॥

imā́ u vāṃ dívīṣṭaya usrā́ havante aśvinā | ayáṃ vām áhve ávase śacīvasū víśaṃviśaṃ hí gácchathaḥ ||

These seekers of the shining heaven call you, O Aśvins, as the dawn-lights rise. I too call you for help, O lords of effective power; for you indeed go from people to people, answering the need wherever it awakens.

इ॒माः । ऊँ॒ इति॑ । वा॒म् । दिवि॑ष्टयः । उ॒स्रा । ह॒व॒न्ते॒ । अ॒श्वि॒ना॒ । अ॒यम् । वा॒म् । अ॒ह्वे । अव॑से । श॒ची॒व॒सू॒ इति॑ शचीऽवसू॒ । विश॑म्ऽविशम् । हि । गच्छ॑थः ॥इमाः । ऊँ इति । वाम् । दिविष्टयः । उस्रा । हवन्ते । अश्विना । अयम् । वाम् । अह्वे । अवसे । शचीवसू इति शचीवसू । विशम्विशम् । हि । गच्छथः ॥imāḥ | oṃ iti | vām | diviṣṭayaḥ | usrā | havante | aśvinā | ayam | vām | ahve | avase | śacīvasūitiśacī-vasū | viśam-viśam | hi | gacchathaḥ

इमाःthese (f.)
इमाः:
कर्तृ (हवन्ते इत्यस्य कर्तृ) / विषय-निर्देश
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
indeed, now
:
TypeIndeclinable
Rootउ (निपात)
वाम्of you two / your
वाम्:
सम्बन्ध (अश्विनोः) / सम्बोधन-सम्बन्ध
TypePronoun
Rootयुष्मद् (द्वितीया/षष्ठी द्विवचन-रूप)
दिविष्टयःthe heaven-dwellings / heavenly abodes (or: those stationed in heaven)
दिविष्टयः:
कर्तृ (हवन्ते इत्यस्य कर्तृ; इमाः दिविष्टयः)
TypeNoun/Adjective
Rootदिवि-ष्टि (प्रातिपदिक: ‘दिवि’ + ‘ष्टि’ < √स्था/√स्था?; वैदिके ‘ष्टि’ = स्थिति/निवास/आवास, ‘दिवि-ष्टि’ = दिवि स्थिताः)
उस्राःthe bright ones; dawn-rays (lit. ruddy/bright)
उस्राः:
कर्तृ (हवन्ते इत्यस्य कर्तृ; इमाः … उस्राः)
TypeNoun/Adjective
Rootउसर/उस्रा (प्रातिपदिक; ‘उस्र’ = उषः-सम्बद्ध/प्रभात-रश्मि; ‘उस्राः’ बहुधा ‘रश्मयः/गावः’ इत्यर्थे)
हवन्तेthey call/invoke
हवन्ते:
क्रिया
TypeVerb
Root√ह्वे (ह्वा) ‘आह्वाने’
अश्विनाO Aśvins (you two horsemen)
अश्विना:
सम्प्रदान (आह्वानस्य लक्ष्यः) / सम्बोधन
TypeNoun (Dual deity name)
Rootअश्विन् (प्रातिपदिक; नासत्य-द्वय)
अयम्this (I) / this one
अयम्:
कर्तृ/विषय (अह्वे इत्यस्य कर्तृ—वक्ता)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वाम्you two
वाम्:
कर्म (अह्वे—युवाम् आह्वयामि)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (द्वितीया/षष्ठी द्विवचन-रूप)
अह्वेI call/invoke
अह्वे:
क्रिया
TypeVerb
Root√ह्वे (ह्वा) ‘आह्वाने’
अवसेfor help, for aid
अवसे:
सम्प्रदान/प्रयोजन (सहाय्याय)
TypeNoun
Rootअवस् (प्रातिपदिक; ‘रक्षा/सहाय्य/उपकार’)
शचीवसूO you two rich in power/skill
शचीवसू:
सम्बोधन
TypeAdjective (epithet)
Rootशची-वसु (समास-प्रातिपदिक; शची = शक्ति/कौशल, वसु = धन/सम्पत्ति; बहुव्रीहि/कर्मधारय-भाव: ‘शच्या वसू यस्य’)
विशम्clan, settlement
विशम्:
कर्म (गच्छथः—विशं प्रति/विशं विशं)
TypeNoun
Rootविश् (प्रातिपदिक; ‘जन/कुल/ग्राम/समुदाय’)
विशम्clan after clan
विशम्:
कर्म (व्याप्ति/वितरण-अर्थे)
TypeNoun
Rootविश् (प्रातिपदिक)
हिfor, indeed
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि (निपात)
गच्छथःyou two go, you two come (move)
गच्छथः:
क्रिया
TypeVerb
Root√गम् ‘गत्यर्थे’