Mantra 1
Sukta 7.66
Rishi: Vasiṣṭha
Devata: Mitra–Varuṇa
Chandas: Likely Anuṣṭubh or a short meter segment (needs metrical audit; verse is shorter than typical Triṣṭubh)
Samhita Patha (Devanagari)
प्र मित्रयोर्वरुणयोः स्तोमो न एतु शूष्यः । नमस्वान्तुविजातयोः ॥
Samhita Patha (IAST)
प्र मि॒त्रयो॒र्वरु॑णयो॒: स्तोमो॑ न एतु शू॒ष्य॑: । नम॑स्वान्तुविजा॒तयो॑: ॥
Transliteration
prá mitráyor váruṇayoḥ stómó na etu śūṣyàḥ | námasvān tuvijātáyoḥ ||
Translation
Let our hymn go forth to Mitra and to Varuṇa, vigorous with force; bearing reverence, to the two wide-born powers.
Padapatha (Word Analysis)
प्र । मि॒त्रयोः॑ । वरु॑णयोः । स्तोमः॑ । नः॒ । ए॒तु॒ । शू॒ष्यः॑ । नम॑स्वान् । तु॒वि॒ऽजा॒तयोः॑ ॥प्र । मित्रयोः । वरुणयोः । स्तोमः । नः । एतु । शूष्यः । नमस्वान् । तुविजातयोः ॥pra | mitrayoḥ | varuṇayoḥ | stomaḥ | naḥ | etu | śūṣyaḥ | namasvān | tuvi-jātayoḥ
Word by Word
प्रforth; forward (prefix/intensifier)
प्र:
—
TypeIndeclinable
Rootप्र (उपसर्ग) / प्र (अव्यय)
मित्रयोःof/for the two Mitras (Mitra and Varuṇa as a pair)
मित्रयोः:
सम्बन्ध (genitive: ‘of’) / अधिकरण (if loc.: ‘in/at’)
TypeNoun
Rootमित्र (प्रातिपदिक)
वरुणयोःof/for the two Varuṇas (i.e., the pair Mitra–Varuṇa)
वरुणयोः:
सम्बन्ध (genitive: ‘of’) / अधिकरण (if loc.: ‘in/at’)
TypeNoun
Rootवरुण (प्रातिपदिक)
स्तोमःhymn; praise-song
स्तोमः:
कर्तृ (of एतु)
TypeNoun
Rootस्तोम (प्रातिपदिक) < √स्तु (स्तवने) ‘to praise’
नःof us; our / to us
नः:
सम्बन्ध (our) / सम्प्रदान (to us, by sense) بحسب प्रयोग
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
एतुlet (it) go/come; may it reach
एतु:
क्रिया
TypeVerb
Root√इ (गत्यर्थ) ‘to go’
शूष्यःvigorous; ardent; strong
शूष्यः:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective
Rootशूष्य (प्रातिपदिक) < √शुष्/शूष् (शोषणे/बलार्थे) ‘to be strong/ardent; to dry’ (Vedic adj.)
नमस्वान्bearing homage; reverent
नमस्वान्:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective
Rootनमस्वन्त् (प्रातिपदिक) < नमस् (n.) ‘obeisance’ + -वन्त्
तुand; indeed; moreover
तु:
—
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
विजातयोःof the two of distinct kind/birth (i.e., the two gods, Mitra and Varuṇa)
विजातयोः:
सम्बन्ध (genitive: ‘of’) / अधिकरण (if loc.)
TypeNoun/Adjective (used substantively)
Rootविजाति (प्रातिपदिक) < वि-√जन् (जनने) ‘to be born’ → ‘of distinct birth/kind’