HomeRig VedaMandala 7Sukta 65Mantra 1
Next Mantra

Mantra 1

Sukta 7.65

Rishi: Vasiṣṭha (traditional for Maṇḍala 7)
Devata: Mitra–Varuṇa
Chandas: Triṣṭubh (probable; metrical verification recommended)

प्रति वां सूर उदिते सूक्तैर्मित्रं हुवे वरुणं पूतदक्षम् । ययोरसुर्यमक्षितं ज्येष्ठं विश्वस्य यामन्नाचिता जिगत्नु ॥

प्रति॑ वां॒ सूर॒ उदि॑ते सू॒क्तैर्मि॒त्रं हु॑वे॒ वरु॑णं पू॒तद॑क्षम् । ययो॑रसु॒र्य१॒॑मक्षि॑तं॒ ज्येष्ठं॒ विश्व॑स्य॒ याम॑न्ना॒चिता॑ जिग॒त्नु ॥

práti vāṃ sū́ra údite sū́ktair mitráṃ huve váruṇaṃ pūtádakṣam | yáyor asuryàm ákṣitaṃ jyéṣṭhaṃ víśvasya yā́mann ācítā jigatnú ||

At the sun’s uprising, with well-fashioned utterances I call you—Mitra and Varuṇa of purified will. You whose sovereign power, unperishing and eldest, moves through every course of the world, wide in awareness, arriving to us.

प्रति॑ । वा॒म् । सूरे॑ । उत्ऽइ॑ते । सु॒ऽउ॒क्तैः । मि॒त्रम् । हु॒वे॒ । वरु॑णम् । पू॒तऽद॑क्षम् । ययोः॑ । अ॒सु॒र्य॑म् । अक्षि॑तम् । ज्येष्ठ॑म् । विश्व॑स्य । याम॑न् । आ॒ऽचिता॑ । जि॒ग॒त्नु ॥प्रति । वाम् । सूरे । उत्इते । सुउक्तैः । मित्रम् । हुवे । वरुणम् । पूतदक्षम् । ययोः । असुर्यम् । अक्षितम् । ज्येष्ठम् । विश्वस्य । यामन् । आचिता । जिगत्नु ॥prati | vām | sūre | ut-ite | su-uktaiḥ | mitram | huve | varuṇam | pūta-dakṣam | yayoḥ | asuryam | akṣitam | jyeṣṭham | viśvasya | yāman | ācitā | jigatnu

प्रतिtowards, in response to
प्रति:
TypeIndeclinable
Rootप्रति (उपसर्ग/निपात)
वाम्you two (to/for you two)
वाम्:
Karma
TypePronoun
Rootयुष्मद्
सूरःthe Sun
सूरः:
Kartā
TypeNoun
Rootसूर (प्रातिपदिक)
उदितेat (his) rising
उदिते:
Adhikaraṇa
TypeAdjective/Participle
Rootउदित (√उद् + क्त)
सूक्तैःwith hymns
सूक्तैः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootसूक्त (सु-उक्त)
मित्रम्Mitra
मित्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootमित्र (देवनाम)
हुवेI invoke
हुवे:
TypeVerb
Root√हू (जुहोत्यादि/भ्वादि; ‘आह्वाने’)
वरुणम्Varuṇa
वरुणम्:
Karma
TypeNoun
Rootवरुण (देवनाम)
पूतदक्षम्of purified/clear power (pure in might/skill)
पूतदक्षम्:
Karma
TypeAdjective (epithet)
Rootपूत-दक्ष (समास: कर्मधारय/बहुव्रीहि-प्रायः)
ययोःof whom two
ययोः:
TypePronoun
Rootयद् (सम्बन्ध-प्रोनाउन)
असुर्यम्divine, asuric (lordly)
असुर्यम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअसुर्य (प्रातिपदिक; ‘असुर-सम्बन्धि/दैवी’)
अक्षि-तम्the most eye-like / most watchful (best in oversight)
अक्षि-तम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअक्षि-तम (अक्षि + तम; ‘नेत्र’/‘दृष्टि’ + तम)
ज्येष्ठम्the eldest, foremost
ज्येष्ठम्:
Karma
TypeAdjective
Rootज्येष्ठ (प्रातिपदिक)
विश्वस्यof all, of the whole
विश्वस्य:
TypeAdjective (used substantively)
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
यामन्in the course/going, on the path
यामन्:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootयामन् (प्रातिपदिक)
आ-चिताhaving been heaped/arranged; duly prepared
आ-चिता:
Kartā
TypeParticiple (past passive)
Rootआ-√चि (चित्) + क्त (स्त्री. प्रथमा)
जिगत्नुgoing, having gone/approaching
जिगत्नु:
Kartā
TypeVerbal adjective (archaic) / participial form
Root√गम् (जग्मि/गच्छति) — वैदिक क्त्वा/तुमुन्-सदृश पुरातन रूप; ‘जिगत्नु’ = ‘जिगन्तु/जिगमिषु/जग्मिवान्’ अर्थे