HomeRig VedaMandala 7Sukta 59Mantra 12
Previous Mantra

Mantra 12

Sukta 7.59

Rishi: Vasiṣṭha (traditional placement within RV 7.59)
Devata: Rudra (Tryambaka; later Śiva association)
Chandas: Triṣṭubh (commonly assigned; requires metrical confirmation)

त्र्यम्बकं यजामहे सुगन्धिं पुष्टिवर्धनम् । उर्वारुकमिव बन्धनान्मृत्योर्मुक्षीय मामृतात् ॥

त्र्य॑म्बकं यजामहे सु॒गन्धिं॑ पुष्टि॒वर्ध॑नम् । उ॒र्वा॒रु॒कमि॑व॒ बन्ध॑नान्मृ॒त्योर्मु॑क्षीय॒ मामृता॑त् ॥

tryámbakaṃ yajāmahe sugándhiṃ puṣṭivárdhanam | urvārukám iva bándhanān mṛtyór mukṣīya mā́mṛtāt ||

We offer in adoration to the Three-Eyed, fragrant in being, increaser of plenitude. As a ripe gourd is loosed from its stalk, may I be released from the bond of death—yet not from immortality.

त्र्य॑म्बकम् । य॒जा॒म॒हे॒ । सु॒गन्धि॑म् । पु॒ष्टि॒ऽवर्ध॑नम् । उ॒र्वा॒रु॒कम्ऽइ॑व । बन्ध॑नात् । मृ॒त्योः । मु॒क्षी॒य॒ । मा । अ॒मृता॑त् ॥त्र्यम्बकम् । यजामहे । सुगन्धिम् । पुष्टिवर्धनम् । उर्वारुकम्इव । बन्धनात् । मृत्योः । मुक्षीय । मा । अमृतात् ॥tryambakam | yajāmahe | sugandhim | puṣṭi-vardhanam | urvārukam-iva | bandhanāt | mṛtyoḥ | mukṣīya | mā | amṛtāt

त्र्यम्बकम्the three-eyed (Rudra/Śiva)
त्र्यम्बकम्:
कर्म (यजामहे इति क्रियायाः)
TypeNoun/Adjective (epithet)
Rootत्रि-अम्बक (प्रातिपदिक) / अम्बक
यजामहेwe worship / we sacrifice
यजामहे:
क्रिया (कर्तृ-सम्बन्धः: वयम्)
TypeVerb
Rootयज्
सुगन्धिम्fragrant, sweet-smelling
सुगन्धिम्:
कर्म (यजामहे; त्र्यम्बकम् विशेषयति)
TypeAdjective
Rootसु-गन्धि (प्रातिपदिक) / गन्ध
पुष्टिवर्धनम्increasing nourishment/prosperity
पुष्टिवर्धनम्:
कर्म (यजामहे; त्र्यम्बकम् विशेषयति)
TypeAdjective (compound)
Rootपुष्टि-वर्धन (प्रातिपदिक) / वर्ध्
उर्वारुकम्a cucumber / gourd
उर्वारुकम्:
उपमान-रूपेण कर्म (इव-सम्बन्धः)
TypeNoun
Rootउर्वारुक (प्रातिपदिक)
इवlike, as
इव:
उपमान-निर्देशक (तुलना)
TypeIndeclinable
Rootइव
बन्धनात्from the bond / from bondage
बन्धनात्:
अपादान (मुक्षीय इति क्रियायाः)
TypeNoun
Rootबन्धन (प्रातिपदिक) / बन्ध्
मृत्योःof death
मृत्योः:
सम्बन्ध (बन्धनात् इत्यस्य: ‘मृत्योः बन्धनात्’)
TypeNoun
Rootमृत्यु (प्रातिपदिक)
मुक्षीयmay I be released
मुक्षीय:
क्रिया (प्रार्थना)
TypeVerb
Rootमुच्
माnot; lest
मा:
क्रिया-निषेध-सम्बन्धः (मुक्षीय)
TypeIndeclinable (prohibitive particle)
Rootमा
अमृतात्from immortality
अमृतात्:
अपादान (मा…मुक्षीय: ‘अमृतात्’)
TypeNoun
Rootअमृत (प्रातिपदिक)