Mantra 8
Sukta 7.56
Rishi: Vasiṣṭha
Devata: Marutaḥ
Chandas: Triṣṭubh (probable; verify)
Samhita Patha (Devanagari)
शुभ्रो वः शुष्मः क्रुध्मी मनांसि धुनिर्मुनिरिव शर्धस्य धृष्णोः ॥
Samhita Patha (IAST)
शु॒भ्रो व॒: शुष्म॒: क्रुध्मी॒ मनां॑सि॒ धुनि॒र्मुनि॑रिव॒ शर्ध॑स्य धृ॒ष्णोः ॥
Transliteration
śubhró vaḥ śúṣmaḥ krúdhmī manā́ṃsi dhúniḥ munír iva śárdhasya dhṛ́ṣṇoḥ ||
Translation
Pure-bright is your impelling force, vehement; it shakes the minds—like a seer in ecstasy—of the daring host.
Padapatha (Word Analysis)
शु॒भ्रः । वः॒ । शुष्मः॑ । क्रुध्मी॑ । मनां॑सि । धुनिः॑ । मुनिः॑ऽइव । शर्ध॑स्य । धृ॒ष्णोः ॥शुभ्रः । वः । शुष्मः । क्रुध्मी । मनांसि । धुनिः । मुनिःइव । शर्धस्य । धृष्णोः ॥śubhraḥ | vaḥ | śuṣmaḥ | krudhmī | manāṃsi | dhuniḥ | muniḥ-iva | śardhasya | dhṛṣṇoḥ
Word by Word
शु॒भ्रःbright, pure
शु॒भ्रः:
विशेषणम् (कर्तृ-सम्बन्धः) / कर्ता (अन्तर्निहितः)
TypeAdjective
Rootशुभ्र- (प्रातिपदिक) < √शुभ्/शुभ् (दीप्तौ/शोभने) (निरुक्त-सम्बन्ध)
वःof you; your
वः:
सम्बन्ध (genitive: ‘of you/your’)
TypePronoun
Rootयुष्मद्- (सर्वनाम)
शुष्मःmight, vigor
शुष्मः:
कर्ता (वाक्य-प्रधानः)
TypeNoun
Rootशुष्म- (प्रातिपदिक)
क्रुध्मीwrathful, fierce
क्रुध्मी:
विशेषणम् (शुष्मस्य)
TypeAdjective
Rootक्रुध्मी- (प्रातिपदिक; √क्रुध् ‘क्रोधे’ से विशेषण-निर्माण)
मनांसिminds, thoughts
मनांसि:
कर्म (धुनिः/धुनिरिव इत्यस्य) / अथवा कर्तृ-सम्बन्धे विषयः
TypeNoun
Rootमनस्- (प्रातिपदिक)
धुनिःshaker, agitator
धुनिः:
कर्ता (उपमान/विशेष्य-रूपेण)
TypeNoun
Rootधुनि- (प्रातिपदिक; √धुन् ‘कम्पने/धुनने’ से)
मुनिःsage
मुनिः:
कर्ता (उपमान-रूपेण)
TypeNoun
Rootमुनि- (प्रातिपदिक)
इवlike, as
इव:
उपमान-सम्बन्ध (simile marker)
TypeIndeclinable
Rootइव (निपात)
शर्धस्यof the troop, of the host
शर्धस्य:
सम्बन्ध (genitive: ‘of the troop/host’)
TypeNoun
Rootशर्ध- (प्रातिपदिक)
धृष्णोःof the bold/impetuous one
धृष्णोः:
सम्बन्ध (genitive: ‘of the bold one’)
TypeAdjective (used substantively)
Rootधृष्णु- (प्रातिपदिक; √धृष् ‘साहसे/धर्षणे’ से)