HomeRig VedaMandala 7Sukta 56Mantra 23
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 23

Sukta 7.56

Rishi: Vasiṣṭha
Devata: Maruts
Chandas: Triṣṭubh

भूरि चक्र मरुतः पित्र्याण्युक्थानि या वः शस्यन्ते पुरा चित् । मरुद्भिरुग्रः पृतनासु साळ्हा मरुद्भिरित्सनिता वाजमर्वा ॥

भूरि॑ चक्र मरुत॒: पित्र्या॑ण्यु॒क्थानि॒ या व॑: श॒स्यन्ते॑ पु॒रा चि॑त् । म॒रुद्भि॑रु॒ग्रः पृत॑नासु॒ साळ्हा॑ म॒रुद्भि॒रित्सनि॑ता॒ वाज॒मर्वा॑ ॥

bhū́ri cakra marutaḥ pitryā́ṇy ukthā́ni yā́ vaḥ śásyante purā́ cit | marúdbhir ugráḥ pṛ́tanāsu sā́ḷhā marúdbhir ít sánitā vā́jam árvā ||

Much have you done, O Maruts—those ancestral hymns that were sung to you even of old. With the Maruts the fierce one becomes a conqueror in battles; with the Maruts indeed the steed wins the plenitude of force.

भूरि॑ । च॒क्र॒ । म॒रु॒तः॒ । पित्र्या॑णि । उ॒क्थानि॑ । या । वः॒ । श॒स्यन्ते॑ । पु॒रा । चि॒त् । म॒रुत्ऽभिः॑ । उग्रः । पृत॑नासु । साळ्हा॑ । म॒रुत्ऽभिः॑ । इत् । सनि॑ता । वाज॑म् । अर्वा॑ ॥भूरि । चक्र । मरुतः । पित्र्याणि । उक्थानि । या । वः । शस्यन्ते । पुरा । चित् । मरुत्भिः । उग्रः । पृतनासु । साळ्हा । मरुत्भिः । इत् । सनिता । वाजम् । अर्वा ॥bhūri | cakra | marutaḥ | pitryāṇi | ukthāni | yā | vaḥ | śasyante | purā | cit | marut-bhi ḥ | ugraḥ | pṛtanāsu | sāḷhā | marut-bhiḥ | it | sanitā | vājam | arvā

भूरिmuch, abundant
भूरि:
विशेषणम् (कर्म/भाववाचकस्य)
TypeAdjective
Rootभूरि (प्रातिपदिक)
चक्रhas made, has done
चक्र:
क्रिया
TypeVerb
Rootकृ (धातु) → चक्र (परस्मैपदी लिट्/परिपूर्णभूत)
मरुतःthe Maruts
मरुतः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootमरुत् (प्रातिपदिक)
पित्र्याणिancestral, of the fathers
पित्र्याणि:
विशेषणम् (उक्थानि)
TypeAdjective
Rootपित्र्य (प्रातिपदिक; ‘पितृ-सम्बन्धि’)
उक्थानिhymns, praises
उक्थानि:
कर्म (चक्र इत्यस्य) / विषयः
TypeNoun
Rootउक्थ (प्रातिपदिक)
यानिwhich
यानि:
सम्बन्ध/अन्वयः (उक्थानि यानि)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वःof you
वः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
शस्यन्तेare praised, are recited
शस्यन्ते:
क्रिया
TypeVerb
Rootशंस् (धातु) → शस्यते
पुराformerly, before
पुरा:
अधिकरण (काल)
TypeIndeclinable
Rootपुरा (अव्यय)
चित्even
चित्:
सम्बन्ध (निपात)
TypeIndeclinable
Rootचित् (अव्यय/निपात)
मरुद्भिःwith the Maruts
मरुद्भिः:
करण
TypeNoun
Rootमरुत् (प्रातिपदिक)
उग्रःthe fierce one
उग्रः:
कर्तृ
TypeAdjective (used substantively)
Rootउग्र (प्रातिपदिक)
पृतनासुin battles
पृतनासु:
अधिकरण (स्थान/विषय)
TypeNoun
Rootपृतना (प्रातिपदिक)
साळ्हाconquering, overpowering
साळ्हा:
कर्तृ-विशेषणम् (उग्रः)
TypeAdjective (used substantively)
Rootसाळ्ह (प्रातिपदिक; ‘सह्/सह्-भाव’ से ‘सहने/जितने वाला’)
मरुद्भिःwith the Maruts
मरुद्भिः:
करण
TypeNoun
Rootमरुत् (प्रातिपदिक)
इत्indeed, just
इत्:
सम्बन्ध (निपात)
TypeIndeclinable
Rootइत् (अव्यय/निपात)
सनिताwinner, gainer
सनिता:
कर्तृ
TypeNoun (agent)
Rootसनि (प्रातिपदिक; √सन् ‘to win, gain’)
वाजम्prize, strength, booty
वाजम्:
कर्म
TypeNoun
Rootवाज (प्रातिपदिक)
अर्वाswift (steed-like), swift one
अर्वा:
कर्तृ-विशेषणम् (सनिता)
TypeNoun/Adjective
Rootअर्वन्/अर्वा (प्रातिपदिक; ‘swift/steed’)