HomeRig VedaMandala 7Sukta 55Mantra 6
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 6

Sukta 7.55

Rishi: Vasiṣṭha (presumptive)
Devata: Protective-stilling force (incantatory); no single deity foregrounded
Chandas: Triṣṭubh (to be verified)

य आस्ते यश्च चरति यश्च पश्यति नो जनः । तेषां सं हन्मो अक्षाणि यथेदं हर्म्यं तथा ॥

य आस्ते॒ यश्च॒ चर॑ति॒ यश्च॒ पश्य॑ति नो॒ जन॑: । तेषां॒ सं ह॑न्मो अ॒क्षाणि॒ यथे॒दं ह॒र्म्यं तथा॑ ॥

yá ā́ste yáś ca cárati yáś ca páśyati no jánāḥ | téṣāṁ sáṁ hanmo akṣā́ṇi yáthédaṁ hármyaṁ tát hā ||

Whoever sits, whoever moves about, whoever watches among our people—of them we smite together the ‘eyes’ (the seeing powers), so that this dwelling may be as it is: closed in quietude and undisturbed.

यः । आस्ते॑ । यः । च॒ । चर॑ति॒ । यः । च॒ । पश्य॑ति । नः॒ । जनः॑ । तेषा॑म् । सम् । ह॒न्मः॒ । अ॒क्षाणि॑ । यथा॑ । इ॒दम् । ह॒र्म्यम् । तथा॑ ॥यः । आस्ते । यः । च । चरति । यः । च । पश्यति । नः । जनः । तेषाम् । सम् । हन्मः । अक्षाणि । यथा । इदम् । हर्म्यम् । तथा ॥yaḥ | āste | yaḥ | ca | carati | yaḥ | ca | paśyati | naḥ | janaḥ | teṣām | sam | hanmaḥ | akṣāṇi | yathā | idam | harmyam | tathā

यःwho (he who)
यः:
कर्तृ (सापेक्ष-उपवाक्ये) / सम्बन्धः
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
आस्तेsits, remains seated
आस्ते:
क्रिया (कर्तृ-सम्बद्धा)
TypeVerb
Rootआस् (धातु)
यःand who
यः:
कर्तृ (सापेक्ष-उपवाक्ये) / सम्बन्धः
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
and
:
समुच्चय
TypeIndeclinable
Rootच (निपात)
चरतिmoves about, walks
चरति:
क्रिया (कर्तृ-सम्बद्धा)
TypeVerb
Rootचर् (धातु)
यःand who
यः:
कर्तृ (सापेक्ष-उपवाक्ये) / सम्बन्धः
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
and
:
समुच्चय
TypeIndeclinable
Rootच (निपात)
पश्यतिsees
पश्यति:
क्रिया (कर्तृ-सम्बद्धा)
TypeVerb
Rootपश् (धातु)
नःof us / to us
नः:
सम्प्रदान/सम्बन्ध (प्रसङ्गानुसारम्)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
जनःperson; people
जनः:
कर्तृ (मुख्यवाक्ये ‘जनः’ = people/person)
TypeNoun
Rootजन (प्रातिपदिक) < √जन्
तेषाम्of those
तेषाम्:
सम्बन्ध (genitive)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सम्together, completely
सम्:
क्रियाविशेषण (हनुं तीव्र/सम्यक्-भावः)
TypeIndeclinable
Rootसम् (उपसर्ग/अव्यय)
हन्मःwe strike, we smite
हन्मः:
क्रिया (कर्तृ = वयं)
TypeVerb
Rootहन् (धातु)
अक्षाणिeyes
अक्षाणि:
कर्म
TypeNoun
Rootअक्ष (प्रातिपदिक) < √अश्/अक्ष् (व्याप्तौ/अश्नुते इत्यादि; ‘eye’)
यथाas, just as
यथा:
उपमान/प्रकार-वाचक
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
इदम्this
इदम्:
विशेष्य-निर्देश (हर्म्यम् इत्यस्य)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
हर्म्यम्house, mansion
हर्म्यम्:
उपमान-आधार (यथा…तथा…)
TypeNoun
Rootहर्म्य (प्रातिपदिक)
तथाso, in the same way
तथा:
तुल्य-प्रकार-निर्देश
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)