HomeRig VedaMandala 7Sukta 54Mantra 1
Next Mantra

Mantra 1

Sukta 7.54

Rishi: Vasiṣṭha
Devata: Vāstoṣpati (guardian/presiding power of the dwelling)
Chandas: Triṣṭubh (probable)

वास्तोष्पते प्रति जानीह्यस्मान्त्स्वावेशो अनमीवो भवा नः । यत्त्वेमहे प्रति तन्नो जुषस्व शं नो भव द्विपदे शं चतुष्पदे ॥

वास्तो॑ष्पते॒ प्रति॑ जानीह्य॒स्मान्त्स्वा॑वे॒शो अ॑नमी॒वो भ॑वा नः । यत्त्वेम॑हे॒ प्रति॒ तन्नो॑ जुषस्व॒ शं नो॑ भव द्वि॒पदे॒ शं चतु॑ष्पदे ॥

vā́stoḥ pate práti jānīhy asmā́n svā́veśo anamī́vo bhavā naḥ | yát tvēmáhe práti tán no juṣasva śáṃ no bhava dvípade śáṃ cátuṣpade ||

O Lord of the dwelling, take cognizance of us; be for us a good entering and free from affliction. What we ask of you, accept it in return; be peace for our two-footed and peace for our four-footed in the house of being.

वास्तोः॑ । प॒ते॒ । प्रति॑ । जा॒नी॒हि॒ । अ॒स्मान् । सु॒ऽआ॒वे॒शः । अ॒न॒मी॒वः । भ॒व॒ । नः॒ । यत् । त्वा॒ । ईम॑हे । प्रति॑ । तत् । नः॒ । जु॒ष॒स्व॒ । शम् । नः॒ । भ॒व॒ । द्वि॒ऽपदे॑ । शम् । चतुः॑ऽपदे ॥वास्तोः । पते । प्रति । जानीहि । अस्मान् । सुआवेशः । अनमीवः । भव । नः । यत् । त्वा । ईमहे । प्रति । तत् । नः । जुषस्व । शम् । नः । भव । द्विपदे । शम् । चतुःपदे ॥vāstoḥ | pate | prati | jānīhi | asmān | su-āveśaḥ | anamīvaḥ | bhava | naḥ | yat | tvā | īmahe | prati | tat | naḥ | juṣasva | śam | naḥ | bhava | dvi-pade | śam | catuḥ-pade

वास्तोष्पतेO Lord of the dwelling (Vāstoṣpati)
वास्तोष्पते:
सम्बोधन (addressed deity)
TypeNoun (vocative)
Rootवास्तोष्पति- (प्रातिपदिक; वास्तु + पति)
प्रतिtowards; in response; back
प्रति:
(क्रियाविशेषण; दिशासूचक/प्रत्यभिमुख्य)
TypeIndeclinable
Rootप्रति (उपसर्ग/अव्यय)
जानीहिknow; take notice
जानीहि:
क्रिया (आह्वान/आज्ञा)
TypeVerb
Root√ज्ञा (जानाति)
अस्मान्us
अस्मान्:
कर्म
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
सु-आवेशःwell-entering / granting good entry (into the house)
सु-आवेशः:
कर्तृ (भव-क्रियायाः कर्ता; विशेषणरूपेण)
TypeAdjective (as noun-epithet)
Rootआवेश- (प्रातिपदिक) + सु- (उपसर्ग/उपपद)
अनमीवःfree from sickness; unharming
अनमीवः:
कर्तृ (भव-क्रियायाः कर्ता; विशेषणरूपेण)
TypeAdjective
Rootअमीव- (प्रातिपदिक) + अन्- (नञ्)
भवbe; become
भव:
क्रिया (आशीः/आज्ञा)
TypeVerb
Root√भू (भवति)
नःfor us; our
नः:
सम्बन्ध (possessive/dative-like: ‘for us/our’ in Vedic usage)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम; एनक्लिटिक)
यत्whatever (that which)
यत्:
कर्म (ईमहे-क्रियायाः)
TypePronoun (relative)
Rootयद् (सर्वनाम; सम्बन्ध/यत्-प्रत्यय)
त्वाyou
त्वा:
कर्म (ईमहे-क्रियायाः)
TypePronoun
Rootत्वद् (सर्वनाम)
ईमहेwe seek; we implore
ईमहे:
क्रिया
TypeVerb
Root√ई (ईमहे; ‘to seek/implore’—Vedic) अथवा √याच्-समर्थार्थे (परम्परया ‘we beseech’)
प्रतिin return; in response
प्रति:
(क्रियाविशेषण; प्रत्युत्तर/अनुग्रह-अर्थे)
TypeIndeclinable
Rootप्रति (अव्यय)
तत्that
तत्:
कर्म (जुषस्व-क्रियायाः)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम)
नःfor us; our
नः:
सम्बन्ध (our/for us)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम; एनक्लिटिक)
जुषस्वaccept; take pleasure in
जुषस्व:
क्रिया (अनुग्रह/स्वीकार)
TypeVerb
Root√जुष् (जुषते)
शम्well-being; welfare
शम्:
(क्रियाविशेषण/फल-निर्देश)
TypeIndeclinable
Rootशम् (अव्यय/नपुंसक-प्रातिपदिक ‘शमस्’ से अव्ययीभाव)
नःfor us
नः:
सम्बन्ध (for us)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम; एनक्लिटिक)
भवbe
भव:
क्रिया
TypeVerb
Root√भू
द्वि-पदेamong the two-footed (humans)
द्वि-पदे:
अधिकरण (sphere: among bipeds)
TypeNoun/Adjective (locative)
Rootद्विपद- (प्रातिपदिक; द्वि + पद)
शम्welfare
शम्:
(क्रियाविशेषण/फल)
TypeIndeclinable
Rootशम् (अव्यय)
चतुः-पदेamong the four-footed (cattle)
चतुः-पदे:
अधिकरण (sphere: among quadrupeds)
TypeNoun/Adjective (locative)
Rootचतुष्पद- (प्रातिपदिक; चतुर् + पद)