HomeRig VedaMandala 7Sukta 49Mantra 3
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 3

Sukta 7.49

Rishi: Vasiṣṭha
Devata: Āpaḥ (Waters) with Varuṇa explicitly present as ṛta-guardian
Chandas: Triṣṭubh

यासां राजा वरुणो याति मध्ये सत्यानृते अवपश्यञ्जनानाम् । मधुश्चुतः शुचयो याः पावकास्ता आपो देवीरिह मामवन्तु ॥

यासां॒ राजा॒ वरु॑णो॒ याति॒ मध्ये॑ सत्यानृ॒ते अ॑व॒पश्य॒ञ्जना॑नाम् । म॒धु॒श्चुत॒: शुच॑यो॒ याः पा॑व॒कास्ता आपो॑ दे॒वीरि॒ह माम॑वन्तु ॥

yā́sāṃ rājā́ váruṇo yā́ti mádhye satyānṛté avapáśyan jánānām | madhú-ścutaḥ śúcayo yā́ḥ pāvakā́s tā́ ā́po devī́r ihá mām avantu ||

The waters in whose midst King Varuṇa moves, observing among men the true and the untrue—those pure waters, dripping sweetness, purifying and bright—may those divine Waters protect me here.

यासा॑म् । राजा॑ । वरु॑णः । याति॑ । मध्ये॑ । स॒त्या॒नृ॒ते इति॑ । अ॒व॒ऽपश्य॑न् । जना॑नाम् । म॒धु॒ऽश्चुतः॑ । शुच॑यः । याः । पा॒व॒काः । ताः । आपः॑ । दे॒वीः । इ॒ह । माम् । अ॒व॒न्तु॒ ॥यासाम् । राजा । वरुणः । याति । मध्ये । सत्यानृते इति । अवपश्यन् । जनानाम् । मधुश्चुतः । शुचयः । याः । पावकाः । ताः । आपः । देवीः । इह । माम् । अवन्तु ॥yāsām | rājā | varuṇaḥ | yāti | madhye | satyānṛte iti | ava-paśyan | janānām | madhu-ścutaḥ | śucayaḥ | yāḥ | pāvakāḥ | tāḥ | āpaḥ | devīḥ | iha | mām | avantu

यासाम्of which (waters)
यासाम्:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → या-
राजाthe king
राजा:
कर्तृ
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
वरुणःVaruṇa
वरुणः:
कर्तृ (राजा-वरुणः = apposition)
TypeNoun (Proper)
Rootवरुण (प्रातिपदिक)
यातिgoes
याति:
क्रिया
TypeVerb
Rootया (धातु) ‘to go’
मध्येin the midst
मध्ये:
अधिकरण
TypeNoun
Rootमध्य (प्रातिपदिक)
सत्यानृतेin truth and untruth
सत्यानृते:
अधिकरण
TypeNoun (compound)
Rootसत्य + अनृत (प्रातिपदिक-द्वन्द्व/समाहार)
अवपश्यन्seeing, beholding
अवपश्यन्:
कर्तृ (याति-क्रियायाः सहवर्ती)
TypeVerb (participle)
Rootअव + √पश् (धातु) ‘to see’
जनानाम्of the people
जनानाम्:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootजन (प्रातिपदिक)
मधुश्चुतःhoney-dripping
मधुश्चुतः:
कर्तृ/विशेषण (आपः-विशेषण)
TypeAdjective (compound)
Rootमधु + √च्युत्/√च्यु (धातु) ‘to drip, flow’ → च्युत (कृदन्त) ; समास: मधु-च्युत
शुचयःpure, bright
शुचयः:
कर्तृ/विशेषण (आपः-विशेषण)
TypeAdjective
Rootशुचि (प्रातिपदिक)
याःwhich
याः:
कर्तृ (आपः-सम्बन्धी)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → या-
पावकाःpurifying
पावकाः:
कर्तृ/विशेषण (आपः-विशेषण)
TypeAdjective
Rootपावक (प्रातिपदिक) < √पू (धातु) ‘to purify’
ताःthose
ताः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → ता-
आपःwaters
आपः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootआप् (प्रातिपदिक; ‘waters’)
देवीःgoddesses, divine
देवीः:
कर्तृ/विशेषण (आपः-विशेषण)
TypeNoun/Adjective
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
इहhere
इह:
अधिकरण (देश)
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
माम्me
माम्:
कर्म
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
अवन्तुmay (they) help/protect
अवन्तु:
क्रिया
TypeVerb
Rootअव् (धातु) ‘to help, protect’