HomeRig VedaMandala 7Sukta 48Mantra 3
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 3

Sukta 7.48

Rishi: Vasiṣṭha
Devata: Indra, R̥bhukṣaṇa, Vāja (collective empowering triad)
Chandas: Triṣṭubh

ते चिद्धि पूर्वीरभि सन्ति शासा विश्वाँ अर्य उपरताति वन्वन् । इन्द्रो विभ्वाँ ऋभुक्षा वाजो अर्यः शत्रोर्मिथत्या कृणवन्वि नृम्णम् ॥

ते चि॒द्धि पू॒र्वीर॒भि सन्ति॑ शा॒सा विश्वाँ॑ अ॒र्य उ॑प॒रता॑ति वन्वन् । इन्द्रो॒ विभ्वाँ॑ ऋभु॒क्षा वाजो॑ अ॒र्यः शत्रो॑र्मिथ॒त्या कृ॑णव॒न्वि नृ॒म्णम् ॥

té ciddhí pūrvī́r abhí sánti śāsā́ viśvā́ṃ aryá uparatā́ti vánvan | índro víbhvāṃ ṛbhukṣā́ vājò aryáḥ śátror mithatyā́ kṛṇaván ví nṛ́mṇam ||

For truly those ancient ordinances are there, pressing upon all: the noble one wins the higher reach. Indra the wide-working, R̥bhukṣaṇa, and Vāja the noble—making the foe’s falsehood into nothing—manifest the heroic power in fullness.

ते । चि॒त् । हि । पू॒र्वीः । अ॒भि । सन्ति॑ । शा॒सा । विश्वान् । अ॒र्यः । उ॒प॒रऽता॑ति । व॒न्व॒न् । इन्द्रः॑ । विऽभ्वा॑ । ऋ॒भु॒क्षाः । वाजः॑ । अ॒र्यः । शत्रोः॑ । मि॒थ॒त्या । कृ॒ण॒व॒न् । वि । नृ॒म्णम् ॥ते । चित् । हि । पूर्वीः । अभि । सन्ति । शासा । विश्वान् । अर्यः । उपरताति । वन्वन् । इन्द्रः । विभ्वा । ऋभुक्षाः । वाजः । अर्यः । शत्रोः । मिथत्या । कृणवन् । वि । नृम्णम् ॥te | cit | hi | pūrvīḥ | abhi | santi | śāsā | viśvān | aryaḥ | upara-tāti | vanvan | indraḥ | vi-bhvā | ṛbhukṣāḥ | vājaḥ | aryaḥ | śatroḥ | mithatyā | kṛṇavan | vi | nṛmṇam

तेthey (those)
ते:
कर्तृ (वाक्यस्य कर्तृसमूहः)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
चित्indeed, even
चित्:
TypeIndeclinable
Rootचित् (निपात)
हिfor, indeed
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि (निपात)
पूर्वीःformer, earlier
पूर्वीः:
कर्तृ (ते इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootपूर्व (विशेषण-प्रातिपदिक)
अभिtowards, over
अभि:
TypeIndeclinable
Rootअभि (उपसर्ग/अव्यय)
सन्तिare
सन्ति:
— (अस्ति-क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
शासाःrulers, commanders
शासाः:
कर्तृ (ते…शासाः = they as rulers/commanders)
TypeNoun
Rootशास् (धातु) → शास (कृदन्त/नाम)
विश्वान्all
विश्वान्:
कर्म (वन्वन् इत्यस्य)
TypeAdjective
Rootविश्व (विशेषण-प्रातिपदिक)
अर्यःthe Arya (noble man/people)
अर्यः:
कर्तृ (वन्वन् इत्यस्य)
TypeNoun
Rootअर्य (नाम-प्रातिपदिक)
उपरतातीby cessation/withdrawal; by restraint
उपरताती:
करण (वन्वन्—केन? उपरताती)
TypeNoun
Rootउपरत (प्रातिपदिक) + -आति (भाव/क्रिया-नाम)
वन्वन्striving, winning
वन्वन्:
कर्तृ (अर्यः—वन्वन्)
TypeVerb
Rootवन्/वन्व् (धातु: ‘to win, to strive for’)
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootइन्द्र (नाम-प्रातिपदिक)
विभ्वान्all-pervading, mighty
विभ्वान्:
कर्तृ (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootविभ्व (विशेषण-प्रातिपदिक)
ऋभुक्षाःRbhukṣā (a name/epithet of Indra)
ऋभुक्षाः:
कर्तृ (इन्द्रस्य विशेषण-नाम)
TypeNoun
Rootऋभुक्षन्/ऋभुक्ष (नाम-प्रातिपदिक; इन्द्रस्य विशेषणम्)
वाजःVāja (strength/prize; as an epithet)
वाजः:
कर्तृ (विशेषण-नाम)
TypeNoun
Rootवाज (नाम-प्रातिपदिक)
अर्यःthe noble one (Arya)
अर्यः:
कर्तृ (विशेषण-नाम)
TypeNoun
Rootअर्य (नाम-प्रातिपदिक)
शत्रोःof the enemy
शत्रोः:
सम्बन्ध (मिथ्यात्या इत्यस्य: ‘of the enemy’)
TypeNoun
Rootशत्रु (नाम-प्रातिपदिक)
मिथ्यात्याby falsehood/deceit
मिथ्यात्या:
करण (कृणवन्वि—केन? मिथ्यात्या)
TypeNoun
Rootमिथ्या (अव्यय/प्रातिपदिक) → मिथ्यात्य (भाव/करण-नाम)
कृणवन्विthey make, they do
कृणवन्वि:
— (क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
नृम्णम्manly power, heroic might
नृम्णम्:
कर्म (कृणवन्वि इत्यस्य)
TypeNoun
Rootनृम्ण (नाम-प्रातिपदिक)