Rig Veda 7.46.2: Mandala 7, Sukta 46, Mantra 2

Sukta 7.46

Rishi: Vasiṣṭha

Devata: Rudra

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

स हि क्षयेण क्षम्यस्य जन्मनः साम्राज्येन दिव्यस्य चेतति । अवन्नवन्तीरुप नो दुरश्चरानमीवो रुद्र जासु नो भव ॥

Sanskrit recitationRig Veda 7.46.2

Transliteration

sá hí kṣáyeṇa kṣámyasya jánmanaḥ sā́mrājyena divyásya cétati | ávan návántīr úpa no dúraś carān amīvó rudra jā́su no bhava ||

Translation

For he is aware through the settled dwelling of earthly birth, and through the sovereign mastery of the divine. Come near to us with protecting helps; move around our doors. O Rudra, be for us without hurt, be swiftly our refuge.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• सः: he (that one)
• सः: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• हि: indeed, for
• हि: —
• Type: Indeclinable
• Root: हि (निपात)

• क्षयेण: by (his) dwelling/abode
• क्षयेण: करण
• Type: Noun
• Root: क्षय (प्रातिपदिक; √क्षि/क्षय् ‘to dwell/abide’, ‘dwelling’)

• क्षम्यस्य: of the earthly (one/realm)
• क्षम्यस्य: सम्बन्ध
• Type: Adjective
• Root: क्षम्य (विशेषण-प्रातिपदिक; ‘of the earth/terrestrial’, from क्षम ‘earth’)

• जन्मनः: of birth, of origin
• जन्मनः: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: जन्मन् (नपुंसकलिङ्ग-प्रातिपदिक; from √जन् ‘to be born’)

• साम्राज्येन: by sovereignty, by overlordship
• साम्राज्येन: करण
• Type: Noun
• Root: साम्राज्य (नपुंसकलिङ्ग-प्रातिपदिक; ‘sovereignty’)

• दिव्यस्य: of the heavenly, divine
• दिव्यस्य: सम्बन्ध
• Type: Adjective
• Root: दिव्य (विशेषण-प्रातिपदिक; from दिव् ‘heaven’)

• चेतति: perceives, takes heed
• चेतति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √चित् (चेतति; ‘to perceive/notice/think’)

• अवन्: protecting, helper
• अवन्: कर्तृ (विशेषणरूपेण)
• Type: Participle (adjectival) / agentive
• Root: अवन् (कृदन्त; present participle/agent-noun from √अव् ‘to protect, help’)

• अवन्तीः: protecting (fem. ones), protectresses
• अवन्तीः: कर्तृ (उपसर्ग-क्रियायाः)
• Type: Participle (fem.)
• Root: अवन्ती (कृदन्त-स्त्री; from √अव् ‘to protect’)

• उप: towards, near
• उप: —
• Type: Indeclinable (preverb)
• Root: उप (उपसर्ग/अव्यय)

• नः: to us / of us
• नः: सम्प्रदान/सम्बन्ध (प्रसङ्गानुसारम्)
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम)

• दुरश्चरान्: hard-to-avoid (evils/dangers)
• दुरश्चरान्: कर्म
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: दुरश्चर (विशेषण-प्रातिपदिक; ‘hard to ward off/overcome’, from दुर् + √चर्/आचर्)

• अमीवः: disease, affliction
• अमीवः: कर्तृ (निषेध/अपेक्षया—‘अमीवः’ as the afflicter)
• Type: Noun
• Root: अमीव (प्रातिपदिक; ‘disease, affliction’)

• रुद्र: O Rudra
• रुद्र: सम्बोधन
• Type: Noun (proper) संबोधन
• Root: रुद्र (प्रातिपदिक)

• जासु: among (our) families/kins
• जासु: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: जा (स्त्रीलिङ्ग-प्रातिपदिक; ‘family/kin, race’; loc. pl. जासु)

• नः: to us / of us
• नः: सम्प्रदान/सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम)

• भव: be (become)
• भव: क्रिया
• Type: Verb (imperative)
• Root: √भू (भव)