HomeRig VedaMandala 7Sukta 40Mantra 3
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 3

Sukta 7.40

Rishi: Vasiṣṭha
Devata: Maruts (primary), with Agni and Sarasvatī as co-impellers
Chandas: Triṣṭubh (probable)

सेदुग्रो अस्तु मरुतः स शुष्मी यं मर्त्यं पृषदश्वा अवाथ । उतेमग्निः सरस्वती जुनन्ति न तस्य रायः पर्येतास्ति ॥

सेदु॒ग्रो अ॑स्तु मरुत॒: स शु॒ष्मी यं मर्त्यं॑ पृषदश्वा॒ अवा॑थ । उ॒तेम॒ग्निः सर॑स्वती जु॒नन्ति॒ न तस्य॑ रा॒यः प॑र्ये॒तास्ति॑ ॥

séd ugró astu marutaḥ sá śuṣmī yáṃ martyáṃ pṛṣadaśvā avātha | utém agníḥ sárasvatī junánti ná tásya rāyáḥ paryetā́sti ||

He indeed becomes formidable, O Maruts, he becomes full of force—the mortal whom you, dappled-horsed powers, protect. And Agni and Sarasvatī too urge him onward; for his plenitude of being has no boundary that can be circled around.

सः । इत् । उ॒ग्रः । अ॒स्तु॒ । म॒रु॒तः॒ । सः । शु॒ष्मी । यम् । मर्त्य॑म् । पृ॒ष॒त्ऽअ॒श्वाः॒ । अवा॑थ । उ॒त । ई॒म् । अ॒ग्निः । सर॑स्वती । जु॒नन्ति॑ । न । तस्य॑ । रा॒यः । प॒रि॒ऽए॒ता । अ॒स्ति॒ ॥सः । इत् । उग्रः । अस्तु । मरुतः । सः । शुष्मी । यम् । मर्त्यम् । पृषत्अश्वाः । अवाथ । उत । ईम् । अग्निः । सरस्वती । जुनन्ति । न । तस्य । रायः । परिएता । अस्ति ॥saḥ | it | ugraḥ | astu | marutaḥ | saḥ | śuṣmī | yam | martyam | pṛṣat-aśvāḥ | avātha | uta | īm | agniḥ | sarasvatī | junanti | na | tasya | rāyaḥ | pari-etā | ast i

सःhe
सः:
Kartā
TypePronoun
Rootतद् (स-आदेशः) सर्वनाम-प्रातिपदिक
इत्indeed, just
इत्:
TypeIndeclinable
Rootइत् (निपात) अव्यय
उग्रःfierce, mighty
उग्रः:
Kartā
TypeAdjective
Rootउग्र (प्रातिपदिक)
अस्तुlet (him) be
अस्तु:
TypeVerb
Rootअस् (असँ) धातु
मरुतःO Maruts
मरुतः:
Sambodhana
TypeNoun
Rootमरुत् (प्रातिपदिक)
सःhe
सः:
Kartā
TypePronoun
Rootतद् (स-आदेशः) सर्वनाम-प्रातिपदिक
शुष्मीstrong, vigorous
शुष्मी:
Kartā
TypeAdjective
Rootशुष्मिन् (प्रातिपदिक; शुष्म ‘बल’ + इन्)
यम्whom
यम्:
Karma
TypePronoun
Rootयद् सर्वनाम-प्रातिपदिक
मर्त्यम्mortal man
मर्त्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootमर्त्य (प्रातिपदिक)
पृषदश्वाःthe dappled-horsed (Maruts)
पृषदश्वाः:
Kartā
TypeNoun
Rootपृषदश्व (प्रातिपदिक; बहुव्रीहि/कर्मधारय: ‘पृषत्-रश्मि/चित्त्र’ + अश्व)
अवाथyou have helped/protected
अवाथ:
TypeVerb
Rootअव + अव्/अव् (रक्षण-गत्यर्थ) धातु
उतand also
उत:
TypeIndeclinable
Rootउत (निपात) अव्यय
इम्indeed, also
इम्:
TypeIndeclinable
Rootइम् (निपात) अव्यय
अग्निःAgni
अग्निः:
Kartā
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
सरस्वतीSarasvatī
सरस्वती:
Kartā
TypeNoun
Rootसरस्वती (प्रातिपदिक)
जुनन्तिthey impel, quicken
जुनन्ति:
TypeVerb
Rootजु (जुव्/जु) धातु (प्रेरणे/त्वरणे)
not
:
TypeIndeclinable
Rootन (निषेध) अव्यय
तस्यof him
तस्य:
Sambandha
TypePronoun
Rootतद् सर्वनाम-प्रातिपदिक
रायःof (his) wealth
रायः:
Sambandha
TypeNoun
Rootराय्/राय (प्रातिपदिक; ‘धन’)
परिaround, beyond
परि:
TypeIndeclinable
Rootपरि (उपसर्ग/अव्यय)
एताgoing, passing
एता:
Kartā
TypeParticiple/Adjective
Rootइ (ए) धातु; क्त-प्रत्ययान्त ‘एत’ (गतम्)
अस्तिthere is
अस्ति:
TypeVerb
Rootअस् (असँ) धातु