HomeRig VedaMandala 7Sukta 4Mantra 8
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 8

Sukta 7.4

Rishi: Vasiṣṭha (traditional)
Devata: Agni (especially as latent fire in araṇi)
Chandas: Triṣṭubh (probable; verify)

नहि ग्रभायारणः सुशेवोऽन्योदर्यो मनसा मन्तवा उ । अधा चिदोकः पुनरित्स एत्या नो वाज्यभीषाळेतु नव्यः ॥

न॒हि ग्रभा॒यार॑णः सु॒शेवो॒ऽन्योद॑र्यो॒ मन॑सा॒ मन्त॒वा उ॑ । अधा॑ चि॒दोक॒: पुन॒रित्स ए॒त्या नो॑ वा॒ज्य॑भी॒षाळे॑तु॒ नव्य॑: ॥

náhi grabhā́yā́raṇaḥ su-śévo ’nyó-daryo mánasā́ mantavā́ u | ádhā cid ókaḥ púnar ít sá ety ā́ no vājí abhīṣā́ḷ etu návyaḥ ||

For Arani is not to be seized; he is gracious, yet to be grasped only by the mind’s true thinking, not by another’s belly-hunger. Even if the home is lost, he comes again to the dwelling; may the victorious force, the new impeller, come to us with conquering might.

न॒हि । ग्रभा॑य । अर॑णः । सु॒ऽशेवः॑ । अ॒न्यऽउ॑दर्यः । मन॑सा । मन्त॒वै । ऊँ॒ इति॑ । अध॑ । चि॒त् । ओकः॑ । पुनः॑ । इत् । सः । ए॒ति॒ । आ । नः॒ । वा॒जी । अ॒भी॒षाट् । ए॒तु॒ । नव्यः॑ ॥नहि । ग्रभाय । अरणः । सुशेवः । अन्यउदर्यः । मनसा । मन्तवै । ऊँ इति । अध । चित् । ओकः । पुनः । इत् । सः । एति । आ । नः । वाजी । अभीषाट् । एतु । नव्यः ॥nahi | grabhāya | araṇaḥ | su-śevaḥ | anya-udaryaḥ | manasā | mantavai | oṃ iti | adha | cit | okaḥ | punaḥ | it | saḥ | eti | ā | naḥ | vājī | abhīṣāṭ | etu | navyaḥ

नहिsurely not / indeed not
नहि:
TypeIndeclinable
Rootनहि (न + हि)
ग्रभायfor seizure / for grasping
ग्रभाय:
Sampradāna
TypeNoun
Rootग्रभ (धातु √ग्रभ् ‘ग्रहणे’)
अरणःa stranger / alien (one not of our side)
अरणः:
Kartā
TypeNoun
Rootअरण (प्रातिपदिक)
सुशेवःwell-disposed, kindly
सुशेवः:
Kartā
TypeAdjective
Rootसु-शेव (प्रातिपदिक; सु + शेव ‘हित/अनुकूल’)
अन्यःanother
अन्यः:
Kartā
TypePronoun/Adjective
Rootअन्य (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
उदर्यःbelly-minded / greedy (lit. ‘of the belly’)
उदर्यः:
Kartā
TypeAdjective/Noun
Rootउदर्य (प्रातिपदिक; ‘उदर’ से व्युत्पन्न)
मनसाwith (his) mind
मनसा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक)
मन्तवाcounsellors / thinkers
मन्तवा:
Kartā
TypeNoun
Rootमन्तु (प्रातिपदिक; ‘विचार/मन्त्र’)
indeed / also
:
TypeIndeclinable
Rootउ (निपात)
अधाthen / thereafter
अधा:
TypeIndeclinable
Rootअधा (निपात)
चित्even
चित्:
TypeIndeclinable
Rootचित् (निपात)
ओकःhouse, dwelling
ओकः:
Karma
TypeNoun
Rootओकस् (प्रातिपदिक)
पुनःagain
पुनः:
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
इत्just / indeed
इत्:
TypeIndeclinable
Rootइत् (निपात; इद्)
सःhe
सः:
Kartā
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम)
एतिgoes, comes
एति:
TypeVerb
Root√इ (गत्यर्थे)
towards, hither
:
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग)
नःto us / for us
नः:
Sampradāna
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
वाor
वा:
TypeIndeclinable
Rootवा (निपात)
वाज्यभीषाwith (the) fear of the prize/booty (or: with prize-winning terror)
वाज्यभीषा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootवाज्य-भीषा (समास; वाज्य ‘वाज-सम्बद्ध/वाजिन’ + भीषा ‘भय/भयहेतु’)
towards
:
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग)
इतुlet him come / may he go
इतु:
TypeVerb
Root√इ (गत्यर्थे)
नव्यःnew, fresh
नव्यः:
Kartā
TypeAdjective
Rootनव्य (प्रातिपदिक)