HomeRig VedaMandala 7Sukta 33Mantra 7
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 7

Sukta 7.33

Rishi: Vasiṣṭha (Vasiṣṭhas)
Devata: Uṣas (Dawn) and cosmic triads (fires/worlds/lights) as operative powers
Chandas: Triṣṭubh

त्रयः कृण्वन्ति भुवनेषु रेतस्तिस्रः प्रजा आर्या ज्योतिरग्राः । त्रयो घर्मास उषसं सचन्ते सर्वाँ इत्ताँ अनु विदुर्वसिष्ठाः ॥

त्रय॑: कृण्वन्ति॒ भुव॑नेषु॒ रेत॑स्ति॒स्रः प्र॒जा आर्या॒ ज्योति॑रग्राः । त्रयो॑ घ॒र्मास॑ उ॒षसं॑ सचन्ते॒ सर्वाँ॒ इत्ताँ अनु॑ विदु॒र्वसि॑ष्ठाः ॥

tráyaḥ kṛṇvanti bhúvaneṣu rétas tisráḥ pra-jā́ ā́ryā jyótir-agrāḥ | tráyo gharmā́sa uṣásaṁ sacante sárvāṁ íttā́n ánu vidúr vasiṣṭhā́ḥ ||

Three set the seed of becoming in the worlds; three are the noble births whose first head is Light. Three are the heats that companion the Dawn. All these indeed the Vasiṣṭhas know and follow in their right understanding.

त्रयः॑ । कृ॒ण्व॒न्ति॒ । भुव॑नेषु । रेतः॑ । ति॒स्रः । प्र॒ऽजाः । आर्याः॑ । ज्योतिः॑ऽअग्राः । त्रयः॑ । घ॒र्मासः॑ । उ॒षस॑म् । स॒च॒न्ते॒ । सर्वा॑न् । इत् । तान् । अनु॑ । वि॒दुः॒ । वसि॑ष्ठाः ॥त्रयः । कृण्वन्ति । भुवनेषु । रेतः । तिस्रः । प्रजाः । आर्याः । ज्योतिःअग्राः । त्रयः । घर्मासः । उषसम् । सचन्ते । सर्वान् । इत् । तान् । अनु । विदुः । वसिष्ठाः ॥trayaḥ | kṛṇvanti | bhuvaneṣu | retaḥ | tisraḥ | pra-jāḥ | āryāḥ | jyotiḥ-agrāḥ | trayaḥ | gharmāsaḥ | uṣasam | sacante | sarvān | it | tān | anu | viduḥ | vasiṣṭhāḥ

त्रयःthree
त्रयः:
कर्तृ
TypeAdjective/Numeral
Rootत्रि (संख्या-प्रातिपदिक) → त्रय
कृण्वन्तिthey make / produce
कृण्वन्ति:
कर्तृ-क्रिया
TypeVerb
Root√कृ (करणे)
भुवनेषुin the worlds
भुवनेषु:
अधिकरण
TypeNoun
Rootभुवन (प्रातिपदिक; √भू)
रेतःseed, semen
रेतः:
कर्म
TypeNoun
Rootरेतस् (प्रातिपदिक)
तिस्रःthree (f.)
तिस्रः:
कर्तृ
TypeAdjective/Numeral
Rootत्रि (संख्या-प्रातिपदिक) → तिसृ
प्रजाःcreatures, progenies
प्रजाः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootप्रजा (प्रातिपदिक)
आर्याःnoble, Aryan
आर्याः:
कर्तृ (विशेषण-रूपेण)
TypeAdjective
Rootआर्य (प्रातिपदिक)
ज्योतिःlight
ज्योतिः:
कर्तृ/विधेय
TypeNoun
Rootज्योतिस् (प्रातिपदिक)
अग्राःforemost, having light in front
अग्राः:
कर्तृ (विशेषण-रूपेण)
TypeAdjective
Rootअग्र (प्रातिपदिक)
त्रयःthree
त्रयः:
कर्तृ
TypeAdjective/Numeral
Rootत्रि (संख्या-प्रातिपदिक) → त्रय
घर्मासःhot seasons / heats (gharmas)
घर्मासः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootघर्म (प्रातिपदिक)
उषसम्Dawn
उषसम्:
कर्म
TypeNoun
Rootउषस् (प्रातिपदिक)
सचन्तेthey accompany / follow
सचन्ते:
कर्तृ-क्रिया
TypeVerb
Root√सच् (समवाये/अनुगमने)
सर्वान्all
सर्वान्:
कर्म
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
इत्indeed, just
इत्:
सम्बन्ध/निपात (अवधारणार्थः)
TypeIndeclinable
Rootइत् (निपात)
तान्those
तान्:
कर्म
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अनुafter, in accordance with
अनु:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootअनु (उपसर्ग/अव्यय)
विदुःthey have known / know
विदुः:
कर्तृ-क्रिया
TypeVerb
Root√विद् (ज्ञाने)
वसिष्ठाःthe Vasiṣṭhas (Vasiṣṭha’s clan/seers)
वसिष्ठाः:
कर्तृ
TypeNoun (Proper)
Rootवसिष्ठ (ऋषि-नाम; प्रातिपदिक)