HomeRig VedaMandala 7Sukta 33Mantra 4
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 4

Sukta 7.33

Rishi: Vasiṣṭha
Devata: Indra (with focus on brahman/chant efficacy)
Chandas: Triṣṭubh (with mention of śakvarī as a chant/meter-form within performance)

जुष्टी नरो ब्रह्मणा वः पितॄणामक्षमव्ययं न किला रिषाथ । यच्छक्वरीषु बृहता रवेणेन्द्रे शुष्ममदधाता वसिष्ठाः ॥

जुष्टी॑ नरो॒ ब्रह्म॑णा वः पितॄ॒णामक्ष॑मव्ययं॒ न किला॑ रिषाथ । यच्छक्व॑रीषु बृह॒ता रवे॒णेन्द्रे॒ शुष्म॒मद॑धाता वसिष्ठाः ॥

júṣṭī naro bráhmaṇā vaḥ pitṝṇā́m ákṣam avyáyaṃ ná kilā riṣātha | yác chakvarī́ṣu bṛhatā́ ravéṇéndre śúṣmam ádad hātā vasiṣṭhāḥ ||

Men, you were beloved for your fathers’ brahman; you did not, indeed, injure the imperishable axle (the steadfast law). When in the śakvarī measures, with a vast cry, you set the force in Indra, O Vasiṣṭhas.

जुष्टी॑ । न॒रः॒ । ब्रह्म॑णा । वः॒ । पि॒तॄ॒णाम् । अक्ष॑म् । अ॒व्य॒य॒म् । न । किल॑ । रि॒षा॒थ॒ । यत् । शक्व॑रीषु । बृ॒ह॒ता । रवे॑ण । इन्द्रे॑ । शुष्म॑म् । अद॑धात । व॒सि॒ष्ठाः॒ ॥जुष्टी । नरः । ब्रह्मणा । वः । पितॄणाम् । अक्षम् । अव्ययम् । न । किल । रिषाथ । यत् । शक्वरीषु । बृहता । रवेण । इन्द्रे । शुष्मम् । अदधात । वसिष्ठाः ॥juṣṭī | naraḥ | brahmaṇā | vaḥ | pitṝṇām | akṣam | avyayam | na | kila | riṣātha | yat | śakvarīṣu | bṛhatā | raveṇa | indre | śuṣmam | adadhāta | vasiṣṭhāḥ

जुष्टीfavour, gracious acceptance
जुष्टी:
Kartā (वाक्ये ‘जुष्टी’ कर्तृवत्—‘अनुग्रह/प्रसाद’ विषयः) अथवा विशेष्य-भावे
TypeNoun
Rootजुष्टि- (प्रातिपदिक; √जुष् ‘सेव्/तुष्’ से भाव) अथवा जुष्टि- ‘अनुग्रह/प्रसाद/सेवा’
नरःmen, heroes
नरः:
Kartā (सम्बोधन/उद्देश्य-समूहः) अथवा ‘वः’ इत्यस्य विशेष्यः
TypeNoun
Rootनर-
ब्रह्मणाby/with sacred hymn (prayer)
ब्रह्मणा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootब्रह्मन्-
वःof you, your
वः:
Sampradāna/सम्बन्ध (षष्ठी) — ‘you/your’
TypePronoun
Rootयुष्मद्- (सर्वनाम)
पितॄणाम्of the Fathers (ancestors)
पितॄणाम्:
सम्बन्ध (Genitive) — ‘of the fathers/ancestors’
TypeNoun
Rootपितृ-
अक्षमम्unassailable, not to be harmed
अक्षमम्:
Karma (रिषाथ इत्यस्य कर्म-भावे ‘(किमपि) अक्षमम्… न रिषाथ’)
TypeAdjective
Rootअक्षम- (अ- + क्षम ‘able’)
अव्ययम्imperishable, undecaying
अव्ययम्:
Karma (विशेषण-सम्बन्धेन) अथवा गुण-निर्देशः
TypeAdjective
Rootअव्यय- (अ- + व्यय ‘decay’)
not
:
TypeIndeclinable
Root
किलindeed, surely
किल:
TypeIndeclinable
Rootकिल
रिषाथyou have harmed / you would harm
रिषाथ:
क्रिया (कर्तृ = ‘यूयम्’ नरो/वः) ; कर्म = ‘अक्षमम् अव्ययम्’
TypeVerb
Root√रिष् (हिंसार्थे/क्षतौ)
यत्when/that (because)
यत्:
TypeIndeclinable/Relative
Rootयद्- (सर्वनाम) / यत् (सम्बन्ध-निपातः)
शक्वरीषुin the Śakvarī (metres/verses)
शक्वरीषु:
Adhikaraṇa (स्थान/विषय—‘शक्वरीषु’ = ‘in the śakvarī verses’)
TypeNoun
Rootशक्वरी- (छन्दो/स्तुति-विशेषः; ‘शक्वरी’ नाम छन्दः/ऋचः)
बृहताwith great, lofty
बृहता:
Karaṇa (रवेण सह) / गुण-निर्देशः
TypeAdjective
Rootबृहन्त्-
रवेणwith a roar/cry (loud sound)
रवेण:
Karaṇa
TypeNoun
Rootरव-
इन्द्रेin/for Indra
इन्द्रे:
Adhikaraṇa (आश्रय/विषय—‘in/for Indra’)
TypeNoun
Rootइन्द्र-
शुष्मम्might, vigor
शुष्मम्:
Karma
TypeNoun
Rootशुष्म-
अदधाताthey placed/put (bestowed)
अदधाता:
क्रिया; कर्तृ = ‘वसिष्ठाः’; कर्म = ‘शुष्मम्’; अधिकरण = ‘इन्द्रे’
TypeVerb
Root√धा (धारणे/स्थापने)
वसिष्ठाःthe Vasiṣṭhas (Vasiṣṭha seers)
वसिष्ठाः:
Kartā
TypeNoun
Rootवसिष्ठ- (ऋषि-नाम)