HomeRig VedaMandala 7Sukta 33Mantra 12
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 12

Sukta 7.33

Rishi: Vasiṣṭha (about Vasiṣṭha)
Devata: Yama and Apsarases (ordering law and flowing inspiration)
Chandas: Triṣṭubh

स प्रकेत उभयस्य प्रविद्वान्त्सहस्रदान उत वा सदानः । यमेन ततं परिधिं वयिष्यन्नप्सरसः परि जज्ञे वसिष्ठः ॥

स प्र॑के॒त उ॒भय॑स्य प्रवि॒द्वान्त्स॒हस्र॑दान उ॒त वा॒ सदा॑नः । य॒मेन॑ त॒तं प॑रि॒धिं व॑यि॒ष्यन्न॑प्स॒रस॒: परि॑ जज्ञे॒ वसि॑ष्ठः ॥

sá pra-ketá ubháyasya pra-vidvā́n sahásra-dāna utá vā sádānaḥ | yaména tatáṁ pari-dhíṁ váyiṣyann apsárasaḥ pári jajñe vasiṣṭháḥ ||

He, the luminous discerner, knowing both sides (heavenly and earthly, inner and outer), giver of a thousand plenitudes and also their constant holder—desiring to weave Yama’s stretched boundary, Vasiṣṭha was born encompassing the Apsarases, the flowing inspirations.

सः । प्र॒ऽके॒तः । उ॒भय॑स्य । प्र॒ऽवि॒द्वान् । स॒हस्र॑ऽदानः । उ॒त । वा॒ । सऽदा॑नः । यमेन॑ । त॒तम् । प॒रि॒ऽधिम् । व॒यि॒ष्यन् । अ॒प्स॒रसः॑ । परि॑ । ज॒ज्ञे॒ । वसि॑ष्ठः ॥सः । प्रकेतः । उभयस्य । प्रविद्वान् । सहस्रदानः । उत । वा । सदानः । यमेन । ततम् । परिधिम् । वयिष्यन् । अप्सरसः । परि । जज्ञे । वसिष्ठः ॥saḥ | pra-ketaḥ | ubhayasya | pra-vidvān | sahasra-dānaḥ | uta | vā | sa-dānaḥ | yamena | tatam | pari-dhim | vayiṣyan | apsarasaḥ | pari | jajñe | vasiṣṭhaḥ

सःhe
सः:
Kartā
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
प्रकेतःthe discerning one
प्रकेतः:
Kartā (विशेषणम्) / Kartṛ-viśeṣaṇa
TypeNoun/Adjective
Rootप्रकेत (प्र+केत ‘knowing/marking’)
उभयस्यof both (kinds/sides)
उभयस्य:
Sambandha (genitive relation)
TypeAdjective (used substantively)
Rootउभय (प्रातिपदिक)
प्रविद्वान्knowing well, fully aware
प्रविद्वान्:
Kartā (विशेषणम्) / Kartṛ-viśeṣaṇa
TypeParticiple/Adjective
Rootविद् (धातु) → विद्वस् (कृदन्त-प्रातिपदिक) with प्र-
सहस्रदानःgiver of a thousand (gifts)
सहस्रदानः:
Kartā (विशेषणम्)
TypeNoun/Adjective (bahuvrīhi/tatpuruṣa sense)
Rootसहस्र + दान (√दा ‘to give’)
उतand; also
उत:
TypeIndeclinable
Rootउत (निपात)
वाor; indeed
वा:
TypeIndeclinable
Rootवा (निपात)
सदानःhaving a seat/abode; seated (in the assembly)
सदानः:
Kartā (विशेषणम्)
TypeNoun/Adjective
Rootसदान (प्रातिपदिक; ‘seat/abode/assembly’, RV usage)
यमेनwith Yama
यमेन:
Karaṇa
TypeNoun
Rootयम (प्रातिपदिक)
ततम्stretched, extended
ततम्:
Karma (विशेषणम्)
TypeParticiple (past passive)
Root√तन् (धातु) → ततम् (कृदन्त/भूतकृदन्त ‘stretched’)
परिधिम्enclosure, boundary (ritual circle)
परिधिम्:
Karma
TypeNoun
Rootपरिधि (प्रातिपदिक)
वयिष्यन्about to weave/construct
वयिष्यन्:
Kartā (सः इत्यस्य विशेषणम्)
TypeParticiple (future/intentive)
Root√वे/वय् (धातु; ‘to weave, plait, arrange’) → भविष्यत्-कृदन्त (वयिष्यत्)
अप्सरसःfrom the Apsaras
अप्सरसः:
Apādāna
TypeNoun
Rootअप्सरस् (प्रातिपदिक)
परिaround; forth (as preverb)
परि:
TypeIndeclinable (preverb)
Rootपरि (उपसर्ग/अव्यय)
जज्ञेwas born; came into being
जज्ञे:
Kriyā
TypeVerb
Root√जन् (धातु) with reduplication; perfect middle
वसिष्ठःVasiṣṭha
वसिष्ठः:
Kartā
TypeNoun (proper)
Rootवसिष्ठ (प्रातिपदिक; proper name)