HomeRig VedaMandala 7Sukta 21Mantra 4
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 4

Sukta 7.21

Rishi: Vasiṣṭha
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh (likely)

भीमो विवेषायुधेभिरेषामपांसि विश्वा नर्याणि विद्वान् । इन्द्रः पुरो जर्हृषाणो वि दूधोद्वि वज्रहस्तो महिना जघान ॥

भी॒मो वि॑वे॒षायु॑धेभिरेषा॒मपां॑सि॒ विश्वा॒ नर्या॑णि वि॒द्वान् । इन्द्र॒: पुरो॒ जर्हृ॑षाणो॒ वि दू॑धो॒द्वि वज्र॑हस्तो महि॒ना ज॑घान ॥

bhīmó viveṣā́yudhebhir eṣā́m apā́ṃsi víśvā naryā́ṇi vidvā́n | índraḥ púro jarhṛṣāṇó ví dū́dhot ví vájrahasto mahinā́ jaghāna ||

Terrible, he has driven them apart with his weapons, knowing all their manly deeds. Indra, exulting, has shattered their strongholds; the thunderbolt-bearer, by greatness, has struck them down.

भी॒मः । वि॒वे॒ष॒ । आयु॑धेभिः । ए॒षा॒म् । अपां॑सि । विश्वा॑ । नर्या॑णि । वि॒द्वान् । इन्द्रः॑ । पुरः॑ । जर्हृ॑षाणः । वि । दू॒धो॒त् । वि । वज्र॑ऽहस्तः । म॒हि॒ना । ज॒घा॒न॒ ॥भीमः । विवेष । आयुधेभिः । एषाम् । अपांसि । विश्वा । नर्याणि । विद्वान् । इन्द्रः । पुरः । जर्हृषाणः । वि । दूधोत् । वि । वज्रहस्तः । महिना । जघान ॥bhīmaḥ | viveṣa | āyudhebhiḥ | eṣām | apāṃsi | viśvā | naryāṇi | vidvān | indraḥ | puraḥ | jarhṛṣāṇaḥ | vi | dūdhot | vi | vajra-hastaḥ | mahinā | jaghāna

भीमःterrible, formidable
भीमः:
Kartā (इन्द्रः का विशेषण)
TypeAdjective
Rootभीम (प्रातिपदिक; √भी/भीष् ‘भय’ से)
विवेषhas entered / has pervaded
विवेष:
Kriyā (मुख्य क्रिया; ‘प्रविष्ट/व्याप्त हुआ’)
TypeVerb
Root√विष्/वेश् (विवेष = परिपूर्ण/प्रवेश/आवेश अर्थे; परस्मै)
आयुधेभिःwith weapons
आयुधेभिः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootआयुध (प्रातिपदिक)
एषाम्of these (their)
एषाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypePronoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अपाम्सिdeeds, works
अपाम्सि:
Karma
TypeNoun
Rootअपस् (प्रातिपदिक; ‘कर्म/कार्य’)
विश्वाall
विश्वा:
Karma (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
नर्याणिmanly, heroic
नर्याणि:
Karma (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective
Rootनर्य (प्रातिपदिक; ‘नर-सम्बन्धि/वीर्यवत्’)
विद्वान्knowing, wise
विद्वान्:
Kartā (इन्द्रः का विशेषण)
TypeParticiple (Adjective)
Root√विद् ‘जान’ (कृदन्त: विद्वस्-)
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
Kartā
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
पुरःin front, forth
पुरः:
Adhikaraṇa (देश/क्रम-निर्देश: ‘अग्रे’)
TypeIndeclinable
Rootपुरस् (अव्यय/उपसर्गवत्; ‘अग्रे/पूर्वम्’)
जर्हृषाणःrejoicing greatly, exulting
जर्हृषाणः:
Kartā (इन्द्रः का विशेषण; क्रियाविशेषणभाव)
TypeParticiple
Root√हृष् ‘हर्ष’ (कृदन्त: जर्हृषाण-; तीव्र/पुनरुक्त-हर्ष सूचक)
विapart, asunder, forth
वि:
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग/अव्यय)
दूधोत्he has milked out / drawn forth
दूधोत्:
Kriyā
TypeVerb
Root√दुह् ‘दोह’ (लिट्/आर्ष-रूप: दूधोत्)
विapart, asunder
वि:
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग/अव्यय)
वज्रहस्तःthe one whose hand holds the vajra
वज्रहस्तः:
Kartā (इन्द्रः का विशेषण)
TypeNoun (epithet)
Rootवज्र-हस्त (समास: कर्मधारय/बहुव्रीहि-प्राय; प्रातिपदिक)
महिनाby (his) might
महिना:
Karaṇa
TypeNoun
Rootमहि (प्रातिपदिक; ‘महत्त्व/बल’)
जघानhe has slain / struck down
जघान:
Kriyā
TypeVerb
Root√हन् ‘वध’ (जघान = परिपूर्ण-भूत)