HomeRig VedaMandala 7Sukta 20Mantra 5
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 5

Sukta 7.20

Rishi: Vasiṣṭha
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh (likely; verify)

वृषा जजान वृषणं रणाय तमु चिन्नारी नर्यं ससूव । प्र यः सेनानीरध नृभ्यो अस्तीनः सत्वा गवेषणः स धृष्णुः ॥

वृषा॑ जजान॒ वृष॑णं॒ रणा॑य॒ तमु॑ चि॒न्नारी॒ नर्यं॑ ससूव । प्र यः से॑ना॒नीरध॒ नृभ्यो॒ अस्ती॒नः सत्वा॑ ग॒वेष॑ण॒: स धृ॒ष्णुः ॥

vṛ́ṣā jajāna vṛ́ṣaṇaṃ ráṇāya tám u cin nā́rī náryaṃ sasūva | prá yáḥ senānī́r ádha nṛ́bhyō ástīnaḥ sátvā gavéṣaṇaḥ sá dhṛ́ṣṇuḥ ||

The Bull has begotten the Bull for battle; even a woman has borne that human-heroic power. He who stands forth as leader of the hosts for the strong—this being, seeker of the luminous cows (rays), is the daring one.

वृषा॑ । ज॒जा॒न॒ । वृष॑णम् । रणा॑य । तम् । ऊँ॒ इति॑ । चि॒त् । नारी॑ । नर्य॑म् । स॒सू॒व॒ । प्र । यः । से॒ना॒ऽनीः । अध॑ । नृऽभ्यः॑ । अस्ति॑ । इ॒नः । सत्वा॑ । गो॒ऽएष॑णः । सः । धृ॒ष्णुः ॥वृषा । जजान । वृषणम् । रणाय । तम् । ऊँ इति । चित् । नारी । नर्यम् । ससूव । प्र । यः । सेनानीः । अध । नृभ्यः । अस्ति । इनः । सत्वा । गोएषणः । सः । धृष्णुः ॥vṛṣā | jajāna | vṛṣaṇam | raṇāya | tam | oṃ iti | cit | nārī | naryam | sasūva | pra | yaḥ | senānīḥ | adha | nṛ-bhyaḥ | asti | inaḥ | satvā | go--eṣaṇaḥ | saḥ | dhṛṣṇuḥ

वृषाthe bull (mighty one)
वृषा:
कर्तृ
TypeNoun
Rootवृषन् (प्रातिपदिक) / वृष (वृद्धि-आधार)
जजानbegot, generated
जजान:
क्रिया
TypeVerb
Root√जन् (जनि)
वृषणम्a bull (mighty one)
वृषणम्:
कर्म
TypeNoun
Rootवृषन् (प्रातिपदिक)
रणायfor battle, for combat
रणाय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootरण (प्रातिपदिक)
तम्him
तम्:
कर्म
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
and, indeed
:
TypeIndeclinable
Rootउ (निपात)
चित्even
चित्:
TypeIndeclinable
Rootचित् (निपात)
नारीa woman
नारी:
कर्तृ
TypeNoun
Rootनारी (प्रातिपदिक)
नर्यम्manly, belonging to men
नर्यम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootनर्य (विशेषण-प्रातिपदिक; नर-सम्बन्धि)
ससूवgave birth to, bore
ससूव:
क्रिया
TypeVerb
Root√सू (सुव्) / √सू (प्रसवने)
प्रforth, forward
प्र:
TypeIndeclinable
Rootप्र (उपसर्ग/निपात)
यःwho
यः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सेनानीःleader of the host, commander
सेनानीः:
कर्तृ (यः इत्यस्य अप्पोजिशन्)
TypeNoun
Rootसेनानी (प्रातिपदिक)
अधthen, thereafter
अध:
TypeIndeclinable
Rootअध (निपात)
नृभ्यःto/for the men
नृभ्यः:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootनृ (प्रातिपदिक)
अस्तीनःbeing present, existent (for them)
अस्तीनः:
कर्तृ-विशेषणम्
TypeAdjective
Rootअस्ति- (√अस् ‘to be’) + -इन (कृदन्त/विशेषण-निर्माण)
सत्वाthe strong one, vigorous one
सत्वा:
कर्तृ (यः इत्यस्य अप्पोजिशन्)
TypeNoun
Rootसत्वन्/सत्व (प्रातिपदिक; ‘strength, vigor’ → ‘strong one’)
गवेषणःseeker of cows (booty), cattle-seeker
गवेषणः:
कर्तृ-विशेषणम्
TypeNoun
Rootगवेषण (प्रातिपदिक; गो- + √इष्/√एष् ‘to seek’)
he
:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
धृष्णुःbold, daring, impetuous
धृष्णुः:
कर्तृ-विशेषणम्
TypeAdjective
Rootधृष्णु (प्रातिपदिक; √धृष् ‘to dare, be bold’)