Rig Veda 7.20.3: Mandala 7, Sukta 20, Mantra 3

Sukta 7.20

Rishi: Vasiṣṭha

Devata: Indra

Chandas: Triṣṭubh (likely; verify)

Samhita Patha (Devanagari)

युध्मो अनर्वा खजकृत्समद्वा शूरः सत्राषाड्जनुषेमषाळ्हः । व्यास इन्द्रः पृतनाः स्वोजा अधा विश्वं शत्रूयन्तं जघान ॥

Transliteration

yudhmo anárvā khaja-kṛt samádvā śū́raḥ satrāṣā́ḍ januṣé m aṣā́ḷhaḥ | vyā̀sa índraḥ pṛ́tanāḥ svójā ádhā víśvaṃ śatrūyántaṃ jaghāna ||

Translation

Warlike, unbending, breaker of resistance in the shock of battle—hero, ever-conquering, by birth unconquered—Indra has spread out and mastered the battles by his own force; then he smote all that moved in hostility.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• युध्मः: warlike, battle-mighty
• युध्मः: Kartā (इन्द्रस्य विशेषण) अथवा विशेष्य-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: युध्म (प्रातिपदिक; युध् ‘युद्धे’ से) अथवा युध्म- ‘युद्धशील/योधा’

• अनर्वा: not weak; vigorous
• अनर्वा: Kartā (इन्द्रस्य विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अनर्वन् (प्रातिपदिक; a- + नर्वन् ‘कमज़ोर/अशक्त’)

• खजकृत्: smiter, crusher (lit. ‘one who makes a blow’)
• खजकृत्: Kartā (इन्द्रस्य विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: खजकृत् (प्रातिपदिक; खज ‘आघात/छेदन’ + कृत् ‘कर’)

• समद्वा: battle-possessing; engaged in combat
• समद्वा: Kartā (इन्द्रस्य विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: समद्वन् (प्रातिपदिक; समद ‘युद्ध/संघर्ष’ + वन् ‘युक्त/सम्पन्न’)

• शूरः: hero, valiant one
• शूरः: Kartā (इन्द्रः)
• Type: Noun/Adjective
• Root: शूर (प्रातिपदिक)

• सत्राषाट्: ever-victorious; always conquering
• सत्राषाट्: Kartā (इन्द्रस्य विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सत्राषाह् (प्रातिपदिक; सत्र ‘सदैव/सतत’ + षह् ‘सहने/जये’)

• जनुषा: by birth; by nature
• जनुषा: Karaṇa/हेतुः (स्वभावेन/जन्मतः)
• Type: Noun
• Root: जनुस् (प्रातिपदिक; √जन् ‘जन्मनि’)

• इमषाळ्हः: unconquered in might; mightily victorious
• इमषाळ्हः: Kartā (इन्द्रस्य विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: इमषाळ्ह (प्रातिपदिक; इम ‘बल/वेग’ + षह् ‘जये’ → षाळ्ह ‘विजयी/अपराजित’)

• व्यासः: wide-spreading; far-reaching
• व्यासः: Kartā (इन्द्रस्य विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: व्यास (प्रातिपदिक; वि-√अस्/√अश् ‘व्याप्तौ/प्रसरणे’ से ‘विस्तारक/व्यापक’ अर्थ)

• इन्द्रः: Indra
• इन्द्रः: Kartā
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• पृतनाः: armies, battle-hosts
• पृतनाः: Karma (जघान का; ‘सेनाएँ/युद्ध-समूह’)
• Type: Noun
• Root: पृतना (प्रातिपदिक)

• स्वोजाः: of his own strength; self-mighty
• स्वोजाः: Kartā (इन्द्रस्य विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स्वोजस् (प्रातिपदिक; स्व ‘स्वयं/स्व’ + ओजस् ‘बल’)

• अध: then, thereafter
• अध: सम्बन्ध/क्रमसूचक
• Type: Indeclinable
• Root: अध (अव्यय)

• विश्वम्: all, the whole (of it)
• विश्वम्: Karma (जघान का)
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: विश्व (प्रातिपदिक)

• शत्रूयन्तम्: hostile; acting as an enemy
• शत्रूयन्तम्: Karma (विश्वम् का विशेषण; ‘विरोध करने वाला’)
• Type: Verb-participle
• Root: शत्रूय (धातु/प्रातिपदिक; शत्रु ‘enemy’ से denominative √शत्रूय ‘शत्रु-भावे/विरोधे’)

• जघान: he slew, he struck down
• जघान: क्रिया (Kartā: इन्द्रः; Karma: विश्वं शत्रूयन्तम्/पृतनाः)
• Type: Verb
• Root: √हन् (वधने) — परस्मैपद, लिट्