HomeRig VedaMandala 7Sukta 2Mantra 5
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 5

Sukta 7.2

Rishi: Vasiṣṭha
Devata: Agni (implicit as the newborn/established fire); supportive powers (the ‘two mothers’)
Chandas: Triṣṭubh

स्वाध्यो वि दुरो देवयन्तोऽशिश्रयू रथयुर्देवताता । पूर्वी शिशुं न मातरा रिहाणे समग्रुवो न समनेष्वञ्जन् ॥

स्वा॒ध्यो॒३॒॑ वि दुरो॑ देव॒यन्तोऽशि॑श्रयू रथ॒युर्दे॒वता॑ता । पू॒र्वी शिशुं॒ न मा॒तरा॑ रिहा॒णे सम॒ग्रुवो॒ न सम॑नेष्वञ्जन् ॥

svā́dhyo ví dúro deva-yánto ’śiśrayu ratha-yúr deva-tātā | pū́rvī́ śíśuṃ ná mā́tarā rihāṇé sám agrúvo ná sámanéṣv añjan ||

Self-mastered, the god-seeking ones open wide the doors; they take their stand, eager for the divine advent. As two mothers lick their newborn child, so the ancient powers foster him; as singers in their assemblies, they anoint and set him in harmony.

सु॒ऽआ॒ध्यः॑ । वि । दुरः॑ । दे॒व॒ऽयन्तः॑ । अशि॑श्रयुः । र॒थ॒ऽयुः । दे॒वऽता॑ता । पू॒र्वी इति॑ । शिशु॑म् । न । मा॒तरा॑ । रि॒हा॒णे इति॑ । सम् । अ॒ग्रुवः॑ । न । सम॑नेषु । अ॒ञ्ज॒न् ॥सुआध्यः । वि । दुरः । देवयन्तः । अशिश्रयुः । रथयुः । देवताता । पूर्वी इति । शिशुम् । न । मातरा । रिहाणे इति । सम् । अग्रुवः । न । समनेषु । अञ्जन् ॥su-ādhyaḥ | vi | duraḥ | deva-yantaḥ | aśiśrayuḥ | ratha-yuḥ | deva-tātā | pūrvī iti | siśum | na | mātarā | rihāṇe iti | sam | agruvaḥ | na | samaneṣu | añjan

स्वाध्यःself-impelled, self-energetic
स्वाध्यः:
Kartā (अग्निः/देवः—अध्याहृतः) / विशेषण
TypeAdjective
Rootस्वाध्य (प्रातिपदिक; स्व + अध्य) अथवा स्वाधी (स्वाधी-)
विapart, asunder, forth
वि:
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग/अव्यय)
दुरःdoors, gates
दुरः:
Karma
TypeNoun
Rootदुर्/द्वार (प्रातिपदिक: द्वार-; वैदिक रूप: दुरः)
देवयन्तःseeking the gods, god-ward
देवयन्तः:
Kartā (यजमानाः/ऋत्विजः) / विशेषण
TypeAdjective/Participle
Rootदेवय् (धातु; ‘देवयति’ = देवकाम/देवपूजक) → वर्तमान कृदन्त
अशिश्रयुःthey have taken refuge/they have resorted
अशिश्रयुः:
Kriyā
TypeVerb
Rootश्रि (धातु) + उपसर्ग आ-; लिट् (परिपूर्ण/वैदिक परोक्ष) रूप
रथयुःcharioteers; those yoked to the chariot
रथयुः:
Kartā (देवयन्तः… रथयवः = वही कर्तृसमूह) / विशेषण
TypeNoun/Adjective
Rootरथयु (प्रातिपदिक; रथ + यु ‘यु’ = युक्त/युज्-संबद्ध)
देवताताdivinity; the state/power of the gods
देवताता:
Kartā/भाववाचक (वाक्ये ‘देवताता’ = देवत्व/देवसम्बन्धः—अध्याहृतं ‘अस्ति/भवति’)
TypeNoun (abstract)
Rootदेवताता (प्रातिपदिक; देवता + -ता/ताति ‘देवत्व/देवसम्बन्ध’)
पूर्वीःformer, earlier; many (of old)
पूर्वीः:
Kartā (मातरः) / विशेषण
TypeAdjective
Rootपूर्व (प्रातिपदिक)
शिशुम्infant, child
शिशुम्:
Karma
TypeNoun
Rootशिशु (प्रातिपदिक)
like, as
:
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
मातरःmothers
मातरः:
Kartā
TypeNoun
Rootमातृ (प्रातिपदिक)
रिहाणेlicking, fondling (with licking)
रिहाणे:
Kartā (मातरौ—द्वे) / विशेषण
TypeParticiple
Rootरिह् (धातु ‘लिह्/रिह्’ = चाटयति/लिहति) → वर्तमान कृदन्त (आत्मने)
सम्together, completely
सम्:
TypeIndeclinable
Rootसम् (उपसर्ग/अव्यय)
अग्रुवःforemost ones, leaders (as a troop)
अग्रुवः:
Kartā (उपमान-कर्तृ) / विशेषण
TypeNoun/Adjective
Rootअग्रु (प्रातिपदिक; ‘अग्रु’ = अग्रे गच्छन्/अग्रगामी; वैदिक जन/समूह-नाम)
like, as
:
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
समनेषुin assemblies, in encounters
समनेषु:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootसमन (प्रातिपदिक; ‘समन’ = सभा/समागम/युद्ध-समागम)
अञ्जन्they anointed/adorned; they smeared
अञ्जन्:
Kriyā
TypeVerb
Rootअञ्ज् (धातु; ‘अञ्जति’ = अञ्जनं करोति/अलङ्करोति/लेपयति) ; लुङ्/इम्पर्फेक्ट वैदिक रूप