HomeRig VedaMandala 7Sukta 16Mantra 8
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 8

Sukta 7.16

Rishi: Vasiṣṭha (Vasiṣṭha family, Mandala 7)
Devata: Agni
Chandas: Triṣṭubh (probable for RV 7.16; verse-level meter not exhaustively verified here)

येषामिळा घृतहस्ता दुरोण आँ अपि प्राता निषीदति । ताँस्त्रायस्व सहस्य द्रुहो निदो यच्छा नः शर्म दीर्घश्रुत् ॥

येषा॒मिळा॑ घृ॒तह॑स्ता दुरो॒ण आँ अपि॑ प्रा॒ता नि॒षीद॑ति । ताँस्त्रा॑यस्व सहस्य द्रु॒हो नि॒दो यच्छा॑ न॒: शर्म॑ दीर्घ॒श्रुत् ॥

yeṣā́m iḷā́ ghṛtáhastā duroṇá ā́ṃ ápi prātā́ níṣīdati | tā́ṃs trā́yasva sahasya drúho nidó yáchā naḥ śárma dīrgháśrut ||

Those in whose home Ila, with hands of clarified light, sits down in the early dawning—protect them, O Son of Force, from the crooked hostile and from the blaming voice; grant to us shelter, O far-hearing.

येषा॑म् । इळा॑ । घृ॒तऽह॑स्ता । दु॒रो॒णे । आ । अपि॑ । प्रा॒ता । नि॒ऽसीद॑ति । तान् । त्रा॒य॒स्व॒ । स॒ह॒स्य॒ । द्रु॒हः । नि॒दः । यच्छ॑ । नः॒ । शर्म॑ । दी॒र्घ॒ऽश्रुत् ॥येषाम् । इळा । घृतहस्ता । दुरोणे । आ । अपि । प्राता । निसीदति । तान् । त्रायस्व । सहस्य । द्रुहः । निदः । यच्छ । नः । शर्म । दीर्घश्रुत् ॥yeṣām | iḷā | ghṛta-hastā | duroṇe | ā | api | prātā | ni-sīdati | tān | trāyasva | sahasya | druhaḥ | nidaḥ | yaccha | naḥ | śarma | dīrgha-śrut

येषाम्of whom / whose
येषाम्:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → य-
इळाIḷā (goddess of invocation/refreshment; sacrificial speech/oblation)
इळा:
कर्तृ (of the clause ‘निषीदति’)
TypeNoun
Rootइळा (प्रातिपदिक)
घृतहस्ताhaving ghee in her hands / ghee-handed
घृतहस्ता:
कर्तृ (qualifier)
TypeAdjective
Rootघृत-हस्त (समास: कर्मधारय/बहुव्रीहि-प्राय)
दुरोणthe house; dwelling (ritual home)
दुरोण:
कर्म (goal with motion ‘आ …’)
TypeNoun
Rootदुरोण (प्रातिपदिक)
towards; hither
:
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/निपात)
अपिalso; moreover
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि (निपात)
प्रातःin the morning
प्रातः:
अधिकरण (time)
TypeIndeclinable
Rootप्रातः (अव्यय)
निषीदतिsits down; takes her seat
निषीदति:
क्रिया
TypeVerb
Root√सद् (सीदति) + नि-
तान्those (men/people)
तान्:
कर्म (of ‘त्रायस्व’)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
त्रायस्वprotect (thou)!
त्रायस्व:
क्रिया
TypeVerb
Root√त्रा (त्रायते/त्रायति)
सहस्यO mighty one / of strength (epithet, esp. of Agni)
सहस्य:
सम्बोधन/सम्बन्ध
TypeNoun/Adjective (epithet)
Rootसहस् (प्रातिपदिक) अथवा सहस्य (विशेषण-प्रातिपदिक)
द्रुहःfrom injury/hostile deceit
द्रुहः:
अपादान (from which protection is sought)
TypeNoun
Rootद्रुह् (प्रातिपदिक: द्रुह्/द्रुह्- ‘injury, hostile deceit’)
निदःfrom reproach/insult
निदः:
अपादान
TypeNoun
Rootनिद् (प्रातिपदिक: ‘reproach, blame’)
यच्छgrant; bestow
यच्छ:
क्रिया
TypeVerb
Root√यम् (यच्छति)
नःto us / for us
नः:
सम्प्रदान (recipient) / सम्बन्ध
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
शर्मshelter; protection; comfort
शर्म:
कर्म (of ‘यच्छ’)
TypeNoun
Rootशर्मन् (प्रातिपदिक)
दीर्घश्रुत्O long-renowned / far-heard one
दीर्घश्रुत्:
सम्बोधन
TypeAdjective (epithet)
Rootदीर्घ-श्रुत् (समास; ‘long-famed/long-heard’)