HomeRig VedaMandala 7Sukta 104Mantra 4
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 4

Sukta 7.104

Rishi: Vasiṣṭha (traditional)
Devata: Indra-Soma
Chandas: Triṣṭubh

इन्द्रासोमा वर्तयतं दिवो वधं सं पृथिव्या अघशंसाय तर्हणम् । उत्तक्षतं स्वर्यं पर्वतेभ्यो येन रक्षो वावृधानं निजूर्वथः ॥

इन्द्रा॑सोमा व॒र्तय॑तं दि॒वो व॒धं सं पृ॑थि॒व्या अ॒घशं॑साय॒ तर्ह॑णम् । उत्त॑क्षतं स्व॒र्यं१॒॑ पर्व॑तेभ्यो॒ येन॒ रक्षो॑ वावृधा॒नं नि॒जूर्व॑थः ॥

índrāsomā vartáyatam divó vadháṁ sáṃ pṛthivyā́ aghaśaṃsā́ya tárhaṇam | úttakṣatam svaryàṃ párvatebhyo yéna rákṣo vāvṛdhānáṃ nijū́rvathaḥ ||

O Indra and Soma, turn down from heaven the smiting force, and join it with the earth as a crushing pressure upon the evil-voiced one. Hew out from the mountains a sun-winning path by which you wear down the growing Rakṣas within us.

इन्द्रा॑सोमा । व॒र्तय॑तम् । दि॒वः । व॒धम् । सम् । पृ॒थि॒व्याः । अ॒घऽशं॑साय । तर्ह॑णम् । उत् । त॒क्ष॒त॒म् । स्व॒र्य॑म् । पर्व॑तेभ्यः । येन॑ । रक्षः॑ । व॒वृ॒धा॒नम् । नि॒ऽजूर्व॑थः ॥इन्द्रासोमा । वर्तयतम् । दिवः । वधम् । सम् । पृथिव्याः । अघशंसाय । तर्हणम् । उत् । तक्षतम् । स्वर्यम् । पर्वतेभ्यः । येन । रक्षः । ववृधानम् । निजूर्वथः ॥indrāsomā | vartayatam | divaḥ | vadham | sam | pṛthivyāḥ | agha-śaṃsāya | taharṇam | ut | takṣatam | svaryam | parvatebhyaḥ | yena | rakṣaḥ | vavṛdhānam | ni-jūrvathaḥ

इन्द्रासोमाO Indra and Soma
इन्द्रासोमा:
सम्बोधन
TypeNoun (dual compound vocative)
Rootइन्द्र + सोम
वर्तयतम्turn/roll (set in motion)!
वर्तयतम्:
क्रिया (आज्ञा); कर्ता = इन्द्रासोमा
TypeVerb
Rootवृत् (वर्तयति = caus.)
दिवःof heaven, from the sky
दिवः:
सम्बन्ध (genitive) विशेषणम् वधम्
TypeNoun
Rootदिव्/द्यौ (प्रातिपदिक: दिव्/द्यौ-)
वधम्the weapon/strike, slaughter
वधम्:
कर्म
TypeNoun
Rootवध (प्रातिपदिक)
सम्together, completely
सम्:
क्रियाविशेषण
TypePreverb/Indeclinable
Rootसम्
पृथिव्याःof the earth
पृथिव्याः:
सम्बन्ध (genitive) विशेषणम् तर्हणम्
TypeNoun
Rootपृथिवी (प्रातिपदिक)
अघशंसायfor the evil-speaking one (slanderer)
अघशंसाय:
सम्प्रदान (लक्ष्य/हित-अहित)
TypeNoun/Adjective (as substantive)
Rootअघशंस (प्रातिपदिक; अघ + शंस)
तर्हणम्the crushing/overpowering (blow)
तर्हणम्:
कर्म (वर्तयतम् इत्यस्य)
TypeNoun
Rootतर्हण (प्रातिपदिक; from √तृह्/तर्ह् ‘to injure, overcome’)
उत्तक्षतम्hew out, fashion forth!
उत्तक्षतम्:
क्रिया (आज्ञा); कर्ता = इन्द्रासोमा
TypeVerb
Root√तक्ष् (with ud-)
स्वर्यम्heavenly, sun-bright
स्वर्यम्:
कर्मविशेषण
TypeAdjective (as noun-qualifier)
Rootस्वर्य (प्रातिपदिक; ‘sunny/heavenly, bringing light’)
पर्वतेभ्यःfrom the mountains
पर्वतेभ्यः:
अपादान
TypeNoun
Rootपर्वत (प्रातिपदिक)
येनby which
येन:
करण (instrumental ‘by which’)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम)
रक्षःthe demon/evil spirit (Rakṣas)
रक्षः:
कर्म
TypeNoun
Rootरक्षस् (प्रातिपदिक)
वावृधानम्grown strong, waxing
वावृधानम्:
कर्मविशेषण (रक्षः-विशेषणम्)
TypeParticiple
Root√वृध् (reduplicated perfect/PPP stem वावृधान-)
निजूर्वथःyou two crush/destroy
निजूर्वथः:
क्रिया; कर्ता = इन्द्रासोमा
TypeVerb
Rootनि + √जुर्व्/√जुर्वा (Vedic: ‘to crush, wear down, destroy’)