HomeRig VedaMandala 7Sukta 104Mantra 21
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 21

Sukta 7.104

Rishi: Vasiṣṭha
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh

इन्द्रो यातूनामभवत्पराशरो हविर्मथीनामभ्याविवासताम् । अभीदु शक्रः परशुर्यथा वनं पात्रेव भिन्दन्त्सत एति रक्षसः ॥

इन्द्रो॑ यातू॒नाम॑भवत्पराश॒रो ह॑वि॒र्मथी॑नाम॒भ्या॒३॒॑विवा॑सताम् । अ॒भीदु॑ श॒क्रः प॑र॒शुर्यथा॒ वनं॒ पात्रे॑व भि॒न्दन्त्स॒त ए॑ति र॒क्षस॑: ॥

índro yātūnā́m abhavat parāśaró havírmáthīnām abhyā́vivāsatām | abhī́du śakráḥ paraśúr yáthā vánam pā́treva bhíndan satá eti rákṣasaḥ ||

Indra has become the driving-away of the yātus, against those who churn the offering into disorder. The Shakra, like an axe against a forest, like one breaking a vessel, comes upon the rakṣas, splitting what is set against the truth.

इन्द्रः॑ । या॒तू॒नाम् । अ॒भ॒व॒त् । प॒रा॒ऽश॒रः । ह॒विः॒ऽमथी॑नाम् । अ॒भि । आ॒ऽविवा॑सताम् । अ॒भि । इत् । ऊँ॒ इति॑ । श॒क्रः । प॒र॒शुः । यथा॑ । वन॑म् । पात्रा॑ऽइव । भि॒न्दन् । स॒तः । ए॒ति॒ । र॒क्षसः॑ ॥इन्द्रः । यातूनाम् । अभवत् । पराशरः । हविःमथीनाम् । अभि । आविवासताम् । अभि । इत् । ऊँ इति । शक्रः । परशुः । यथा । वनम् । पात्राइव । भिन्दन् । सतः । एति । रक्षसः ॥indraḥ | yātūnām | abhavat | parāśaraḥ | haviḥ-mathīnām | abhi | āvivāsatām | abhi | it | oṃ iti | śakraḥ | paraśuḥ | yathā | vanam | pātrāiva | bhindan | sataḥ | eti | rakṣasaḥ

इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
यातूनाम्of the sorcerers/demons
यातूनाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootयातु (प्रातिपदिक)
अभवत्became / was
अभवत्:
क्रिया
TypeVerb
Rootभू (धातु)
पराशरःa smiter/repeller (destroyer)
पराशरः:
कर्तृ-समनाधिकरण (इन्द्रः के विशेषणरूपेण)
TypeNoun (agent/epithet)
Rootपराशर (प्रातिपदिक; परा+√शॄ/शृ ‘to break/strike’ से व्युत्पत्तिसूचक)
हविर्मथीनाम्of the oblation-churners (disturbers of offerings)
हविर्मथीनाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootहविर्मथिन् (प्रातिपदिक; हविस् + मथिन् ‘churner’)
अभिtowards, against
अभि:
उपपद-सम्बन्ध (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable (preverb/preposition)
Rootअभि
unto, near
:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable (preverb)
Root
विवासताम्let them approach/attend (him)
विवासताम्:
क्रिया (आज्ञार्थे)
TypeVerb
Rootवि + √वास् (धातु; ‘to dwell/shine’ → ‘to stay/abide’; यहाँ ‘to approach/attend’ अर्थे)
अभीstraight at, upon
अभी:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootअभी (अभि + इति निपात-रूप)
इत्indeed, just
इत्:
अर्थबल (emphasis)
TypeIndeclinable
Rootइत्
verily
:
अर्थबल (emphasis)
TypeIndeclinable
Root
शक्रःthe Mighty one (Indra)
शक्रः:
कर्तृ
TypeNoun (epithet)
Rootशक्र (प्रातिपदिक)
परशुःan axe
परशुः:
उपमान (यथा-सम्बन्धे)
TypeNoun
Rootपरशु (प्रातिपदिक)
यथाas, like
यथा:
उपमान-सम्बन्ध
TypeIndeclinable
Rootयथा
वनम्wood/forest (trees)
वनम्:
कर्म
TypeNoun
Rootवन (प्रातिपदिक)
पात्राwith a vessel (as an instrument)
पात्रा:
करण
TypeNoun
Rootपात्र (प्रातिपदिक)
इवas if, like
इव:
उपमान-सम्बन्ध
TypeIndeclinable
Rootइव
भिन्दन्splitting, cleaving
भिन्दन्:
कर्तृ-विशेषण
TypeVerb (participle)
Root√भिद् (धातु)
सतःof the being/true one (i.e., of him who is)
सतः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeAdjective/Noun
Rootसत् (प्रातिपदिक; √अस् ‘to be’ से)
एतिgoes, comes
एति:
क्रिया
TypeVerb
Root√इ (धातु)
रक्षसःthe demons/evil spirits (Rākṣasas)
रक्षसः:
कर्तृ (एति के)
TypeNoun
Rootरक्षस् (प्रातिपदिक)