HomeRig VedaMandala 7Sukta 104Mantra 10
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 10

Sukta 7.104

Rishi: Vasiṣṭha (traditional)
Devata: Agni (addressed within the Indra-Soma hymn complex)
Chandas: Triṣṭubh

यो नो रसं दिप्सति पित्वो अग्ने यो अश्वानां यो गवां यस्तनूनाम् । रिपुः स्तेनः स्तेयकृद्दभ्रमेतु नि ष हीयतां तन्वा तना च ॥

यो नो॒ रसं॒ दिप्स॑ति पि॒त्वो अ॑ग्ने॒ यो अश्वा॑नां॒ यो गवां॒ यस्त॒नूना॑म् । रि॒पुः स्ते॒नः स्ते॑य॒कृद्द॒भ्रमे॑तु॒ नि ष ही॑यतां त॒न्वा॒३॒॑ तना॑ च ॥

yó no rásaṃ dípsati pitvó agne yó aśvā́nāṃ yó gavā́ṃ yás tanū́nām | ripúḥ stenáḥ steyakṛ́d dábhram etu ní ṣá hīyatāṃ tanvā́ tanā́ ca ||

Whoever seeks to steal our essence, O Agni—whether of our drink of life, of our powers of progress, of our rays of knowledge, or of our embodied being—let that foe, that thief, that maker of theft, go to a smallness and dwindling; let him be diminished in body and in lineage.

यः । नः॒ । रस॑म् । दिप्स॑ति । पि॒त्वः । अ॒ग्ने॒ । यः । अश्वा॑नाम् । यः । गवा॑म् । यः । त॒नूना॑म् । रि॒पुः । स्ते॒नः । स्ते॒य॒ऽकृत् । द॒भ्रम् । ए॒तु॒ । नि । सः । ही॒य॒ता॒म् । त॒न्वा॑ । तना॑ । च॒ ॥यः । नः । रसम् । दिप्सति । पित्वः । अग्ने । यः । अश्वानाम् । यः । गवाम् । यः । तनूनाम् । रिपुः । स्तेनः । स्तेयकृत् । दभ्रम् । एतु । नि । सः । हीयताम् । तन्वा । तना । च ॥yaḥ | naḥ | rasam | dipsati | pitvaḥ | agne | yaḥ | aśvānām | yaḥ | gavām | yaḥ | tanūnām | ripuḥ | stenaḥ | steya-kṛt | dabhram | etu | ni | saḥ | hīyatām | tanvā | tanā | ca

यःwho (he who)
यः:
कर्तृ (सापेक्ष-सम्बन्धः) / विशेष्य-सम्बन्धः
TypePronoun
Rootयद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
नःof us / our
नः:
सम्बन्ध (genitive: ‘our/of us’)
TypePronoun
Rootअस्मद्- (सर्वनाम)
रसम्sap, juice, essence
रसम्:
कर्म
TypeNoun
Rootरस-
दिप्सतिdesires to seize/steal (covets)
दिप्सति:
क्रिया
TypeVerb
Rootदिप्स् (इच्छार्थक-धातु; desiderative sense ‘to wish to harm/steal’)
पित्वःof nourishment/food
पित्वः:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootपित्व- (पि- ‘to swell/be full’ > ‘nourishment, food’; prātipadika)
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative)
Rootअग्नि-
यःwho
यः:
कर्तृ (सापेक्ष-सम्बन्धः)
TypePronoun
Rootयद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अश्वानाम्of horses
अश्वानाम्:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootअश्व-
यःwho
यः:
कर्तृ (सापेक्ष-सम्बन्धः)
TypePronoun
Rootयद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
गवाम्of cows
गवाम्:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootगो-
यःwho
यः:
कर्तृ (सापेक्ष-सम्बन्धः)
TypePronoun
Rootयद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तनूनाम्of bodies/persons
तनूनाम्:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootतनू-
रिपुःenemy
रिपुः:
कर्तृ/विशेष्य (apposition to ‘यः’)
TypeNoun
Rootरिपु-
स्तेनःthief
स्तेनः:
कर्तृ/विशेष्य (apposition)
TypeNoun
Rootस्तेन-
स्तेयकृत्one who commits theft
स्तेयकृत्:
कर्तृ/विशेष्य (apposition)
TypeAgent noun (participle-like) / Noun
Rootस्तेय- + कृ (कृदन्त: कृत्-प्रत्यय ‘-कृत्’)
दभ्रमेतिmay he come to little / be reduced
दभ्रमेति:
क्रिया
TypeVerb (compound predicate) / Kṛdanta-like usage
Rootदभ्र- (अल्प ‘little’) + मा (धातु ‘to measure/mete’; here as verb ‘to be diminished/come to little’)
निdown, away
नि:
क्रियाविशेषण (directional)
TypeIndeclinable
Rootनि (उपसर्ग/अव्यय)
सःhe
सः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद्- (सर्वनाम)
हीयताम्let him be abandoned / let him fall away
हीयताम्:
क्रिया
TypeVerb
Rootहा (धातु; आत्मनेपद ‘to leave, be abandoned, fall short’)
तन्वाwith (his) body
तन्वा:
करण (instrumental: ‘with/in his body’)
TypeNoun
Rootतनू-
तनाcontinually, in due course
तना:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootतना (अव्यय; ‘in succession, continuously’; also used as adverb)
and
:
समुच्चय
TypeIndeclinable
Root