HomeRig VedaMandala 7Sukta 1Mantra 16
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 16

Sukta 7.1

Rishi: Vasiṣṭha (Vasiṣṭhas)
Devata: Agni
Chandas: Triṣṭubh (likely)

अयं सो अग्निराहुतः पुरुत्रा यमीशानः समिदिन्धे हविष्मान् । परि यमेत्यध्वरेषु होता ॥

अ॒यं सो अ॒ग्निराहु॑तः पुरु॒त्रा यमीशा॑न॒: समिदि॒न्धे ह॒विष्मा॑न् । परि॒ यमेत्य॑ध्व॒रेषु॒ होता॑ ॥

ayáṃ só agnír ā́hutaḥ purutrā́ yám ī́śānaḥ sám id indhé havíṣmān | pári yám éty adhvaréṣu hóta ||

This is that Agni, offered in many ways—whom the master of the sacrifice kindles fully with the oblation. As Hotṛ he moves around through the works of offering, ordering them from within.

अ॒यम् । सः । अ॒ग्निः । आऽहु॑तः । पु॒रु॒ऽत्रा । यम् । ईशा॑नः । सम् । इत् । इ॒न्धे । ह॒विष्मा॑न् । परि॑ । यम् । एति॑ । अ॒ध्व॒रेषु॑ । होता॑ ॥अयम् । सः । अग्निः । आहुतः । पुरुत्रा । यम् । ईशानः । सम् । इत् । इन्धे । हविष्मान् । परि । यम् । एति । अध्वरेषु । होता ॥ayam | saḥ | agniḥ | āhutaḥ | puru-trā | yam | īśānaḥ | sam | it | indhe | haviṣmān | pari | yam | eti | adhvareṣu | hotā

अयम्this (one)
अयम्:
Kartā
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सःhe; that (one)
सः:
Kartā
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अग्निःAgni; fire
अग्निः:
Kartā
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
आहुतःinvoked; offered (with oblations)
आहुतः:
Kartā
TypeParticiple (past passive)
Root√हु (जुहोति) + आ- (उपसर्ग); क्त (PPP) → आहुत
पुरुत्राin many places; widely
पुरुत्रा:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootपुरु + त्रा (अव्ययीभाव/निपात)
यम्whom
यम्:
Karma
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
ईशानःruling; lordly
ईशानः:
Kartā
TypeParticiple/Adjective
Root√ईश् (ईष्टे) / ईशान (प्रातिपदिक; वर्तमानकृदन्त-स्वरूपः ‘ruling, possessing’)
सम्together; fully
सम्:
TypePreverb
Rootसम् (उपसर्ग)
इद्indeed; just
इद्:
TypeParticle
Rootइद् (निपात)
इन्धेis kindled; kindles (itself)
इन्धे:
TypeVerb
Root√इन्ध् (इन्धे)
हविष्मान्possessing oblation; with offerings
हविष्मान्:
Kartā
TypeAdjective
Rootहविस् + मतुप् (हविष्मत्)
परिaround; about
परि:
TypeIndeclinable/Preverb
Rootपरि (उपसर्ग/अव्यय)
यम्whom
यम्:
Karma
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
एतिgoes; moves
एति:
TypeVerb
Root√इ (एति)
अध्वरेषुin the sacrifices; in the rites
अध्वरेषु:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootअध्वर (प्रातिपदिक)
होताthe Hotṛ-priest; invoker
होता:
Kartā
TypeNoun
Rootहोतृ (प्रातिपदिक)