HomeRig VedaMandala 7Sukta 1Mantra 15
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 15

Sukta 7.1

Rishi: Vasiṣṭha (Vasiṣṭhas)
Devata: Agni
Chandas: Triṣṭubh (likely)

सेदग्निर्यो वनुष्यतो निपाति समेद्धारमंहस उरुष्यात् । सुजातासः परि चरन्ति वीराः ॥

सेद॒ग्निर्यो व॑नुष्य॒तो नि॒पाति॑ समे॒द्धार॒मंह॑स उरु॒ष्यात् । सु॒जा॒तास॒: परि॑ चरन्ति वी॒राः ॥

séd agnír yó vanuṣyató nípāti sameddhā́ram áṃhasa uruṣyā́t | sujātā́saḥ pári caranti vīrā́ḥ ||

This Agni—when one seeks to serve—descends upon the well-kindler and widens him out from distress. Around him move the well-born heroes: the right powers circulate and guard.

सः । इत् । अ॒ग्निः । यः । व॒नु॒ष्य॒तः । नि॒ऽपाति॑ । स॒म्ऽए॒द्धार॑म् । अंह॑सः । उ॒रु॒ष्यात् । सु॒ऽजा॒तासः॑ । परि॑ । च॒र॒न्ति॒ । वी॒राः ॥सः । इत् । अग्निः । यः । वनुष्यतः । निपाति । सम्एद्धारम् । अंहसः । उरुष्यात् । सुजातासः । परि । चरन्ति । वीराः ॥saḥ | it | agniḥ | yaḥ | vanuṣyataḥ | ni-pāti | sam-eddhāram | aṃhasaḥ | uruṣyāt | su-jātāsaḥ | pari | caranti | vīrāḥ

सःhe (that one)
सः:
Kartā
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → सः
इद्indeed, just
इद्:
TypeIndeclinable
Rootइद् (निपात)
अग्निःAgni; fire
अग्निः:
Kartā
TypeNoun
Rootअग्नि- (प्रातिपदिक)
यःwho
यः:
Kartā
TypePronoun
Rootयद् (य-प्रातिपदिक, सम्बन्धक-सर्वनाम)
वनुष्यतःof the worshipper / of the one who seeks (him)
वनुष्यतः:
Sampradāna
TypeAdjective (participle used substantively)
Rootवनुष्यत्- (प्रातिपदिक; ‘वनुष्य’/‘वनुष्यति’ से ‘इच्छन्/सेवमानः’ अर्थे) अथवा √वनस्/√वन (कामय्/सेव्) से वर्तमानकृदन्त
निपातिfalls down; comes down
निपाति:
TypeVerb
Root√पत् (पतति) उपसर्ग-नि + √पत्
समेध्धारम्the good kindler (of the fire), the one who kindles well
समेध्धारम्:
Karma
TypeNoun (agent noun)
Rootसम् + √इध् (इन्धते/इध्) → समेध्धृ- (कृदन्त-प्रातिपदिक ‘kindler/one who kindles well’)
अंहसःfrom distress/sin/anguish
अंहसः:
Apādāna
TypeNoun
Rootअंहस्- (प्रातिपदिक)
उरुष्यātmay he protect/rescue
उरुष्यāt:
TypeVerb
Root√उरुष्य् (उरुष्यति ‘to make wide; to protect, to rescue’)
सुजातासःwell-born (men), noble-born
सुजातासः:
Kartā
TypeAdjective (used substantively)
Rootसु- + जात- (√जन् क्त-प्रत्यय) → सुजात- (प्रातिपदिक)
परिaround; about
परि:
TypeIndeclinable
Rootपरि (उपसर्ग/अव्यय)
चरन्तिthey move; they attend; they go about
चरन्ति:
TypeVerb
Root√चर् (चरति)
वीराःheroes; men
वीराः:
Kartā
TypeNoun
Rootवीर- (प्रातिपदिक)