HomeRig VedaMandala 6Sukta 9Mantra 4
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 4

Sukta 6.9

Rishi: Bharadvāja Bārhaspatya (traditional)
Devata: Agni (Hotṛ), inner light among mortals
Chandas: Triṣṭubh

अयं होता प्रथमः पश्यतेममिदं ज्योतिरमृतं मर्त्येषु । अयं स जज्ञे ध्रुव आ निषत्तोऽमर्त्यस्तन्वा वर्धमानः ॥

अ॒यं होता॑ प्रथ॒मः पश्य॑ते॒ममि॒दं ज्योति॑र॒मृतं॒ मर्त्ये॑षु । अ॒यं स ज॑ज्ञे ध्रु॒व आ निष॒त्तोऽम॑र्त्यस्त॒न्वा॒३॒॑ वर्ध॑मानः ॥

ayáṃ hótā prathamáḥ páśyate mám idáṃ jyótir amṛ́taṃ mártyeṣu | ayáṃ sá jajñe dhrúvá ā́ ni-sattó 'mártyas tanvā́ vardhamā́naḥ ||

This is the Hotṛ who first beholds—this immortal Light within mortals. This he is: born and firmly seated, deathless, increasing by his own body (presence) within us.

अ॒यम् । होता॑ । प्र॒थ॒मः । पश्य॑त । इ॒मम् । इ॒दम् । ज्योतिः॑ । अ॒मृत॑म् । मर्त्ये॑षु । अ॒यम् । सः । ज॒ज्ञे॒ । ध्रु॒वः । आ । नि॒ऽस॒त्तः । अम॑र्त्यः । त॒न्वा॑ । वर्ध॑मानः ॥अयम् । होता । प्रथमः । पश्यत । इमम् । इदम् । ज्योतिः । अमृतम् । मर्त्येषु । अयम् । सः । जज्ञे । ध्रुवः । आ । निसत्तः । अमर्त्यः । तन्वा । वर्धमानः ॥ayam | hotā | prathamaḥ | paśyata | imam | idam | jyotiḥ | amṛtam | martyeṣu | ayam | saḥ | jajñe | dhruvaḥ | ā | ni-sattaḥ | amartyaḥ | tanvā | vardhamānaḥ

अयम्this (one)
अयम्:
Kartā
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
होताthe Hotṛ-priest / invoker
होता:
Kartā
TypeNoun
Root√हु (जुहोति) → होतृ (कृदन्त-प्रातिपदिक)
प्रथमःfirst
प्रथमः:
Kartā
TypeAdjective
Rootप्रथम (प्रातिपदिक)
पश्यतेsees
पश्यते:
Karma
TypeVerb
Root√पश् (पश्यति)
इमम्this
इमम्:
Karma
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
इदम्this
इदम्:
Karma
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
ज्योतिःlight
ज्योतिः:
Karma
TypeNoun
Rootज्योतिस् (प्रातिपदिक)
अमृतम्immortal / deathless
अमृतम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअमृत (प्रातिपदिक)
मर्त्येषुamong mortals
मर्त्येषु:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootमर्त्य (प्रातिपदिक)
अयम्this (one)
अयम्:
Kartā
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सःhe
सः:
Kartā
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
जज्ञेwas born / has been born
जज्ञे:
Kartā
TypeVerb
Root√जन् (जायते)
ध्रुवःfirm / steadfast
ध्रुवः:
Kartā
TypeAdjective
Rootध्रुव (प्रातिपदिक)
towards, down (as preverb)
:
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/अव्यय)
निषत्तःseated / having sat down
निषत्तः:
Kartā
TypeParticiple
Root√सद् (सीदति) + नि (उपसर्ग) → निषद्; क्त (निषत्त)
अमर्त्यःimmortal
अमर्त्यः:
Kartā
TypeAdjective/Noun
Rootअमर्त्य (प्रातिपदिक)
तन्वाwith (his) body / in person
तन्वा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootतनू (प्रातिपदिक)
वर्धमानःgrowing / increasing
वर्धमानः:
Kartā
TypeParticiple
Root√वृध् (वर्धते) → वर्धमान (शतृ-प्रत्यय, वर्तमान कृदन्त)