HomeRig VedaMandala 6Sukta 75Mantra 8
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 8

Sukta 6.75

Rishi: Bharadvāja (Bārhaspatya) tradition
Devata: Chariot/weapon-sacral complex (ratha, āyudha, varman) as protective divine function
Chandas: Triṣṭubh (probable)

रथवाहनं हविरस्य नाम यत्रायुधं निहितमस्य वर्म । तत्रा रथमुप शग्मं सदेम विश्वाहा वयं सुमनस्यमानाः ॥

र॒थ॒वाह॑नं ह॒विर॑स्य॒ नाम॒ यत्रायु॑धं॒ निहि॑तमस्य॒ वर्म॑ । तत्रा॒ रथ॒मुप॑ श॒ग्मं स॑देम वि॒श्वाहा॑ व॒यं सु॑मन॒स्यमा॑नाः ॥

ratha-vā́hanam havírasya nā́ma yátrā́yudham ní-hitam asya várma | tátrā rathám úpa śagmám sadema viśvā́hā vayáṃ su-manasyámānāḥ ||

‘Ratha-vāhana’ is the name of this offering-place where the weapon and its armor are set down. There may we draw near and take our seat by the victorious chariot, all the days, holding a clear and harmonious mind.

र॒थ॒ऽवाह॑नम् । ह॒विः । अ॒स्य॒ । नाम॑ । यत्र॑ । आयु॑धम् । निऽहि॑तम् । अ॒स्य॒ । वर्म॑ । तत्र॑ । रथ॑म् । उप॑ । श॒ग्मम् । स॒दे॒म॒ । वि॒श्वाहा॑ । व॒यम् । सु॒ऽम॒न॒स्यमा॑नाः ॥रथवाहनम् । हविः । अस्य । नाम । यत्र । आयुधम् । निहितम् । अस्य । वर्म । तत्र । रथम् । उप । शग्मम् । सदेम । विश्वाहा । वयम् । सुमनस्यमानाः ॥ratha-vāhanam | haviḥ | asya | nāma | yatra | āyudham | ni-hitam | asya | varma | tatra | ratham | upa | śagmam | sadema | viśvāhā | vayam | su-manasyamānāḥ

रथवाहनम्the chariot-vehicle (chariot-bearer/means of chariot-carrying)
रथवाहनम्:
कर्म
TypeNoun
Rootरथ-वाहन
हविषःof the oblation
हविषः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootहविस्
नाम(as) the name; by name
नाम:
विशेषण/सम्बन्ध
TypeNoun
Rootनामन्
यत्रwhere
यत्र:
अधिकरण
TypeIndeclinable
Rootयत्र
आयुधम्weapon
आयुधम्:
कर्म
TypeNoun
Rootआयुध
निहितम्placed, deposited
निहितम्:
कर्म (कर्मणि प्रयोगे ‘स्थापितम्’)
TypeParticiple
Rootधा (नि-धा) → निहित
अस्यof it/this (of him/this one)
अस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम)
वर्मarmor, protective covering
वर्म:
कर्म/अधिकरण (यत्र…निहितम्)
TypeNoun
Rootवर्मन्
तत्रthere
तत्र:
अधिकरण
TypeIndeclinable
Rootतत्र
रथम्chariot
रथम्:
कर्म
TypeNoun
Rootरथ
उपnear, towards
उप:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootउप
शग्मम्strong, serviceable, efficient
शग्मम्:
कर्म (विशेषण)
TypeAdjective
Rootशग्म
सदेमmay we sit/abide; may we take our place
सदेम:
क्रिया
TypeVerb
Rootसद्
विश्वाहाall days; always
विश्वाहा:
अधिकरण (काल)
TypeIndeclinable
Rootविश्व + अहन् (अहः)
वयम्we
वयम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootअस्मद्
सुमनस्यमानाःbeing well-disposed; seeking good will; with good thoughts
सुमनस्यमानाः:
कर्तृ (विशेषण)
TypeParticiple
Rootसु-मनस् + √यम् (नामधातु/denom.) → सुमनस्य (प्रसन्नचित्तं कर्तुम्/भवितुम्)