HomeRig VedaMandala 6Sukta 75Mantra 5
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 5

Sukta 6.75

Rishi: Bharadvāja (traditional)
Devata: Warrior’s equipment as empowered ensemble (iṣudhi, etc.)
Chandas: Triṣṭubh (probable; needs scan)

बह्वीनां पिता बहुरस्य पुत्रश्चिश्चा कृणोति समनावगत्य । इषुधिः सङ्काः पृतनाश्च सर्वाः पृष्ठे निनद्धो जयति प्रसूतः ॥

ब॒ह्वी॒नां पि॒ता ब॒हुर॑स्य पु॒त्रश्चि॒श्चा कृ॑णोति॒ सम॑नाव॒गत्य॑ । इ॒षु॒धिः सङ्का॒: पृत॑नाश्च॒ सर्वा॑: पृ॒ष्ठे निन॑द्धो जयति॒ प्रसू॑तः ॥

bahvīnā́ṃ pitā́ bahúrasya putráś ciścā́ kṛṇoti sámānāvágatya | iṣudhíḥ sáṅkāḥ pṛ́tanāś ca sárvāḥ pṛṣṭhé nináddho jayati prasū́taḥ ||

Father of many, son of abundance—he fashions and arranges things, entering the encounter. With quiver, armor/attachments, and all battles bound upon his back, the warrior, sent forth, wins.

ब॒ह्वी॒नाम् । पि॒ता । ब॒हुर॑स्य । पु॒त्रः । चि॒श्चा । कृ॒णो॒ति॒ । सम॑ना । अ॒व॒ऽगत्य॑ । इ॒षु॒ऽधिः । सङ्काः॑ । पृत॑नाः । च॒ । सर्वाः॑ । पृ॒ष्ठे । निऽन॑द्धः । ज॒य॒ति॒ । प्रऽसू॑तः ॥बह्वीनाम् । पिता । बहुरस्य । पुत्रः । चिश्चा । कृणोति । समना । अवगत्य । इषुधिः । सङ्काः । पृतनाः । च । सर्वाः । पृष्ठे । निनद्धः । जयति । प्रसूतः ॥bahvīnām | pitā | bahurasya | putraḥ | ciścā | kṛṇoti | samanā | ava-gatya | iṣu-dhiḥ | saṅkāḥ | pṛtanāḥ | ca | sarvāḥ | pṛṣṭhe | ni-naddhaḥ | jayati | pra-sūtaḥ

ब॒ह्वी॒नाम्of many (f.)
ब॒ह्वी॒नाम्:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeAdjective (used substantively)
Rootबह्वी- (स्त्री. ‘बहु’ का स्त्रीलिङ्ग बहुवचन-प्रातिपदिक) / बहु-
पि॒ताfather
पि॒ता:
कर्तृ
TypeNoun
Rootपितृ-
ब॒हुःmany; much
ब॒हुः:
कर्तृ (पिता का विशेषण)
TypeAdjective
Rootबहु-
अस्यof this; his
अस्य:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
पु॒त्रःson
पु॒त्रः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootपुत्र-
चि॒त्even; indeed
चि॒त्:
निपात (emphasis)
TypeIndeclinable
Rootचित् (निपात)
इ॒श्चाseeks and (…); desires
इ॒श्चा:
कर्तृ-क्रिया
TypeVerb + particle
Rootइष्- (धातु) + च (समुच्चय) → इष्-च (वेदिक रूप: इश्चा)
कृ॑णोतिmakes; fashions
कृ॑णोति:
कर्तृ-क्रिया
TypeVerb
Rootकृ- (करणे)
सम॑नौtwo encounters; two meetings
सम॑नौ:
कर्म (कृणोति के साथ)
TypeNoun
Rootसमन- (प्रातिपदिक; ‘समन’ = meeting/encounter; द्विवचन रूप) अथवा ‘समन’ (नपुं/पुं)
अव॒गत्य॑having approached; having understood
अव॒गत्य॑:
पूर्वकाल (क्रियाविशेषण)
TypeVerbal indeclinable (gerund)
Rootअव-गम् (धातु) → अवगत्य (क्त्वा-प्रत्यय; gerund)
इ॒षु॒धिःquiver
इ॒षु॒धिः:
कर्तृ (निनद्धः/जयति के सन्दर्भ में)
TypeNoun
Rootइषुधि-
सङ्काःstraps; fastenings
सङ्काः:
कर्तृ/समुच्चित विषय (इषुधिः … सङ्काः … पृतनाः …)
TypeNoun
Rootसङ्का- (स्त्री.)
पृत॑नाःbattles; armies
पृत॑नाः:
कर्तृ/समुच्चित विषय
TypeNoun
Rootपृतना-
and
:
समुच्चय
TypeIndeclinable
Root
सर्वाःall
सर्वाः:
विशेषण (पृतनाः का)
TypeAdjective
Rootसर्व-
पृ॒ष्ठेon the back
पृ॒ष्ठे:
अधिकरण
TypeNoun
Rootपृष्ठ-
निन॑द्धःfastened; bound
निन॑द्धः:
कर्तृ (जयति के कर्ता का विशेषण)
TypeVerbal adjective (past passive participle)
Rootनि-नह् (धातु) → निनद्ध (क्त-प्रत्यय; PPP)
जयतिwins; conquers
जयति:
कर्तृ-क्रिया
TypeVerb
Rootजि (जय) (धातु)
प्रसू॑तःimpelled; sent forth
प्रसू॑तः:
कर्तृ (जयति के कर्ता का विशेषण)
TypeVerbal adjective (past passive participle)
Rootप्र-सू (धातु) → प्रसूत (क्त-प्रत्यय; PPP) अथवा ‘प्रसूत’ (विशेषण)