HomeRig VedaMandala 6Sukta 73Mantra 2
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 2

Sukta 6.73

Rishi: Bharadvāja Bārhaspatya (traditional)
Devata: Bṛhaspati
Chandas: Triṣṭubh (probable)

जनाय चिद्य ईवत उ लोकं बृहस्पतिर्देवहूतौ चकार । घ्नन्वृत्राणि वि पुरो दर्दरीति जयञ्छत्रूँरमित्रान्पृत्सु साहन् ॥

जना॑य चि॒द्य ईव॑त उ लो॒कं बृह॒स्पति॑र्दे॒वहू॑तौ च॒कार॑ । घ्नन्वृ॒त्राणि॒ वि पुरो॑ दर्दरीति॒ जय॒ञ्छत्रूँ॑र॒मित्रा॑न्पृ॒त्सु साह॑न् ॥

janā́ya cid yá ī́vate u lokáṃ bṛ́haspátir deváhūtau cakā́ra | ghnán vṛtrā́ṇi ví púro dardarīti jáyañ chátrūn amítrān pṛtsú sā́han ||

Even for the man who strives, Bṛhaspati has made a world in the divine calling. Smiting the obstructers, he shatters the strongholds; conquering the foes, he prevails in the battles.

जना॑य । चि॒त् । यः । ईव॑ते । ऊँ॒ इति॑ । लो॒कम् । बृह॒स्पतिः॑ । दे॒वऽहू॑तौ । च॒कार॑ । घ्नन् । वृ॒त्राणि॑ । वि । पुरः॑ । द॒र्द॒री॒ति॒ । जय॑न् । शत्रू॑न् । अ॒मित्रा॑न् । पृ॒त्ऽसु । साह॑न् ॥जनाय । चित् । यः । ईवते । ऊँ इति । लोकम् । बृहस्पतिः । देवहूतौ । चकार । घ्नन् । वृत्राणि । वि । पुरः । दर्दरीति । जयन् । शत्रून् । अमित्रान् । पृत्सु । साहन् ॥janāya | cit | yaḥ | īvate | oṃ iti | lokam | bṛhaspatiḥ | deva-hūtau | cakāra | ghnan | vṛtrāṇi | vi | puraḥ | dardarīti | jayan | śatrūn | amitrān | pṛt-su | sāhan

जनायfor (the) people, to mankind
जनाय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootजन (प्रातिपदिक) < √जन्
चित्even, indeed
चित्:
TypeIndeclinable
Rootचित् (निपात) अथवा √चित् (अव्यय-प्रयोग)
यःwho
यः:
कर्तृ (सम्बन्ध-प्रवर्तक)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
ईवतso great, mighty (of such measure)
ईवत:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective
Rootईवत् (प्रातिपदिक; ‘ईव’ + मतुप्/वतुप्-प्रत्यय)
indeed, verily
:
TypeIndeclinable
Rootउ (निपात)
लोकम्world, realm
लोकम्:
कर्म
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
बृहस्पतिःBṛhaspati
बृहस्पतिः:
कर्तृ
TypeNoun (proper)
Rootबृहस्पति (प्रातिपदिक)
देवहूतौat the divine invocation/call (in the rite)
देवहूतौ:
अधिकरण
TypeNoun
Rootदेवहूति (प्रातिपदिक; देव + √हू ‘आह्वाने’ + क्तिन्)
चकारmade, fashioned
चकार:
क्रिया
TypeVerb
Root√कृ (करणे)
घ्नन्smashing, slaying
घ्नन्:
कर्तृ-विशेषण
TypeVerb (participle)
Root√हन् (हिंसागत्योः) — शतृ (वर्तमान कृदन्त)
वृत्राणिVṛtras, obstructers
वृत्राणि:
कर्म
TypeNoun
Rootवृत्र (प्रातिपदिक)
विapart, asunder
वि:
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग/अव्यय)
पुरःfortresses, strongholds
पुरः:
कर्म
TypeNoun
Rootपुर्/पुर (प्रातिपदिक; ‘fort, stronghold’)
दर्दरीतिsplits open, shatters
दर्दरीति:
क्रिया
TypeVerb
Root√दृ (विदारणे/भेदने) — देसिदेरटिव/इटि-प्रयोगः (वैदिक)
जयन्conquering
जयन्:
कर्तृ-विशेषण
TypeVerb (participle)
Root√जि (जये) — शतृ (वर्तमान कृदन्त)
शत्रून्enemies
शत्रून्:
कर्म
TypeNoun
Rootशत्रु (प्रातिपदिक)
अमित्रान्foes, non-friends
अमित्रान्:
कर्म (शत्रून् इत्यस्य विशेषण/समनार्थक-द्वितीयम्)
TypeNoun
Rootअमित्र (प्रातिपदिक)
पृत्सुin battles
पृत्सु:
अधिकरण
TypeNoun
Rootपृत्/पृत्स् (प्रातिपदिक; ‘battle, contest’)
साहन्overpowering, prevailing
साहन्:
कर्तृ-विशेषण
TypeVerb (participle)
Root√सह् (सहने/अभिभवे) — शतृ (वर्तमान कृदन्त)