HomeRig VedaMandala 6Sukta 72Mantra 4
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 4

Sukta 6.72

Rishi: Bharadvāja Bārhaspatya (traditional)
Devata: Indra and Soma
Chandas: Triṣṭubh (probable)

इन्द्रासोमा पक्वमामास्वन्तर्नि गवामिद्दधथुर्वक्षणासु । जगृभथुरनपिनद्धमासु रुशच्चित्रासु जगतीष्वन्तः ॥

इन्द्रा॑सोमा प॒क्वमा॒मास्व॒न्तर्नि गवा॒मिद्द॑धथुर्व॒क्षणा॑सु । ज॒गृ॒भथु॒रन॑पिनद्धमासु॒ रुश॑च्चि॒त्रासु॒ जग॑तीष्व॒न्तः ॥

indrā́somā pakvám āmā́sv antár ní gavā́m íd dadhathur vakṣáṇāsu | jagṛbháthur anapi-naddhám ā́su rúśac citrā́su jágatīṣv antáḥ ||

Indra and Soma, within the unripe you set the ripeness; you placed the rays (cows) within their pens. You seized what was not bound, shining within the many-coloured moving worlds, inwardly.

इन्द्रा॑सोमा । प॒क्वम् । आ॒मासु॑ । अ॒न्तः । नि । गवा॑म् । इत् । द॒ध॒थुः॒ । व॒क्षणा॑सु । ज॒गृ॒भथुः॑ । अन॑पिऽनद्धम् । आ॒सु॒ । रुश॑त् । चि॒त्रासु॑ । जग॑तीषु । अ॒न्तरिति॑ ॥इन्द्रासोमा । पक्वम् । आमासु । अन्तः । नि । गवाम् । इत् । दधथुः । वक्षणासु । जगृभथुः । अनपिनद्धम् । आसु । रुशत् । चित्रासु । जगतीषु । अन्तरिति ॥indrāsomā | pakvam | āmāsu | antaḥ | ni | gavām | it | dadhathuḥ | vakṣaṇāsu | jagṛbhathuḥ | anapi-naddham | āsu | ruśat | citrāsu | jagatīṣu | antariti

इन्द्रासोमाO Indra and Soma
इन्द्रासोमा:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootइन्द्र + सोम (प्रातिपदिक) (द्वन्द्व-समास)
पक्वम्the ripe (one), ripened (thing)
पक्वम्:
Karma
TypeAdjective
Rootपक्व (कृदन्त/विशेषण; √पच् ‘to cook, ripen’)
आमासुamong the unripe (ones)
आमासु:
Adhikaraṇa
TypeNoun/Adjective
Rootआम (विशेषण/प्रातिपदिक)
अन्तःwithin, inside
अन्तः:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootअन्तर् (अव्यय/उपसर्गीय-प्रयोग)
निdown, into; (as preverb)
नि:
TypeIndeclinable
Rootनि (उपसर्ग)
गवाम्of the cows
गवाम्:
सम्बन्ध (Genitive) / Adhikaraṇa-सम्बन्ध
TypeNoun
Rootगो (प्रातिपदिक)
इत्indeed, just
इत्:
TypeIndeclinable
Rootइद् (निपात; emphatic)
दधथुःyou two placed/put
दधथुः:
Kartā (क्रिया)
TypeVerb
Root√धा (धातु) ‘to place, put’
वक्षणासुin the cattle-stalls/enclosures
वक्षणासु:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootवक्षणा (प्रातिपदिक; ‘stall/enclosure/pen’, esp. for cattle)
जगृभथुःyou two seized/took
जगृभथुः:
Kartā (क्रिया)
TypeVerb
Root√ग्रह् (धातु) ‘to seize, take’
अनपिनद्धम्unfastened, not bound
अनपिनद्धम्:
Karma (विशेष्य-विशेषणभाव)
TypeAdjective
Rootअन- + पिनद्ध (कृदन्त; √पिध्/√पिनध् ‘to bind, fasten, shut’)
आसुin/among these
आसु:
Adhikaraṇa
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
रुशत्shining, bright
रुशत्:
Karma (विशेष्य-विशेषणभाव)
TypeAdjective
Rootरुशत् (विशेषण; present participle from √रुश्/√रुच् ‘to shine, be bright’)
चित्रासुamong the variegated/bright (ones)
चित्रासु:
Adhikaraṇa
TypeAdjective
Rootचित्र (प्रातिपदिक)
जगतीषुin the moving worlds/among the jagatīs
जगतीषु:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootजगती (प्रातिपदिक; ‘jagatī’—(i) moving beings/worlds; (ii) Jagatī-metre; here loc. pl.)
अन्तःwithin, inside
अन्तः:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootअन्तर् (अव्यय)