HomeRig VedaMandala 6Sukta 72Mantra 5
Previous Mantra

Mantra 5

Sukta 6.72

Rishi: Bharadvāja Bārhaspatya (traditional)
Devata: Indra and Soma
Chandas: Triṣṭubh (probable)

इन्द्रासोमा युवमङ्ग तरुत्रमपत्यसाचं श्रुत्यं रराथे । युवं शुष्मं नर्यं चर्षणिभ्यः सं विव्यथुः पृतनाषाहमुग्रा ॥

इन्द्रा॑सोमा यु॒वम॒ङ्ग तरु॑त्रमपत्य॒साचं॒ श्रुत्यं॑ रराथे । यु॒वं शुष्मं॒ नर्यं॑ चर्ष॒णिभ्य॒: सं वि॑व्यथुः पृतना॒षाह॑मुग्रा ॥

indrā́somā yuvám aṅgá tarútram apatya-sā́caṃ śrútyaṃ rarāthe | yuváṃ śúṣmaṃ náryaṃ carṣaṇí-bhyaḥ sáṃ vivyathuḥ pṛtanā-sā́ham ugrā́ ||

Indra and Soma, you two indeed gave strength of rescue, winning the future, worthy to be heard. You joined and spread out for the peoples the manly force, the battle-conquering might, O mighty ones.

इन्द्रा॑सोमा । यु॒वम् । अ॒ङ्ग । तरु॑त्रम् । अ॒प॒त्य॒ऽसाच॑म् । श्रुत्य॑म् । र॒रा॒थे॒ इति॑ । यु॒वम् । शुष्म॑म् । नर्य॑म् । च॒र्ष॒णिऽभ्यः॑ । सम् । वि॒व्य॒थुः॒ । पृ॒त॒ना॒ऽसह॑म् । उ॒ग्रा॒ ॥इन्द्रासोमा । युवम् । अङ्ग । तरुत्रम् । अपत्यसाचम् । श्रुत्यम् । रराथे इति । युवम् । शुष्मम् । नर्यम् । चर्षणिभ्यः । सम् । विव्यथुः । पृतनासहम् । उग्रा ॥indrāsomā | yuvam | aṅga | tarutram | apatya-sācam | śrutyam | rarātheiti | yuvam | śuṣmam | naryam | carṣaṇi-bhyaḥ | sam | vivyathuḥ | pṛtanāsaham | ugrā

इन्द्रासोमाO Indra and Soma
इन्द्रासोमा:
सम्बोधन (आह्वान)
TypeNoun
Rootइन्द्र + सोम (प्रातिपदिक) (द्वन्द्व-समास) → इन्द्रासोम
युवम्you two
युवम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अङ्गindeed / pray
अङ्ग:
TypeIndeclinable
Rootअङ्ग (निपात)
तरुत्रम्the rescuing/protecting (aid)
तरुत्रम्:
कर्म (रराथे इत्यस्य)
TypeAdjective
Rootतरुत्र (प्रातिपदिक; ‘रक्षक/उद्धारक’)
अपत्यसाचम्winning offspring / granting progeny
अपत्यसाचम्:
कर्म (रराथे इत्यस्य)
TypeAdjective
Rootअपत्यसाच (प्रातिपदिक; ‘सन्तान/अपत्य-प्राप्ति कराने वाला’)
श्रुत्यम्renowned / worthy of hearing
श्रुत्यम्:
कर्म (रराथे इत्यस्य)
TypeAdjective
Rootश्रुत्य (प्रातिपदिक; ‘श्रवणीय/प्रसिद्ध’)
रराथेyou two have bestowed / granted
रराथे:
क्रिया
TypeVerb
Root√रा (रा/राति ‘देना, प्रदान करना’; परस्मैपद)
युवम्you two
युवम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
शुष्मम्might / vigor
शुष्मम्:
कर्म (वि-व्यथुः इत्यस्य)
TypeNoun
Rootशुष्म (प्रातिपदिक)
नर्यम्manly / heroic
नर्यम्:
कर्म (विशेषणत्वेन)
TypeAdjective
Rootनर्य (प्रातिपदिक; ‘नर-सम्बन्धी/वीर्ययुक्त’)
चर्षणिभ्यःto the peoples / tribes
चर्षणिभ्यः:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootचर्षणि (प्रातिपदिक; ‘जन/मनुष्य-समूह’)
सम्together / completely
सम्:
TypeIndeclinable
Rootसम् (उपसर्ग/अव्यय)
विव्यथुःyou two have set in motion / have stirred
विव्यथुः:
क्रिया
TypeVerb
Root√व्यथ् (कम्पने/उद्वेगे) + वि- (उपसर्ग)
पृतनाषाहम्battle-conquering
पृतनाषाहम्:
कर्म (विशेषणत्वेन)
TypeAdjective
Rootपृतना + साह (प्रातिपदिक; तत्पुरुष ‘युद्ध-जय’)
उग्राfierce / mighty
उग्रा:
कर्म (विशेषणत्वेन)
TypeAdjective
Rootउग्र (प्रातिपदिक)