HomeRig VedaMandala 6Sukta 72Mantra 3
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 3

Sukta 6.72

Rishi: Bharadvāja Bārhaspatya (traditional)
Devata: Indra and Soma
Chandas: Triṣṭubh (probable)

इन्द्रासोमावहिमपः परिष्ठां हथो वृत्रमनु वां द्यौरमन्यत । प्रार्णांस्यैरयतं नदीनामा समुद्राणि पप्रथुः पुरूणि ॥

इन्द्रा॑सोमा॒वहि॑म॒पः प॑रि॒ष्ठां ह॒थो वृ॒त्रमनु॑ वां॒ द्यौर॑मन्यत । प्रार्णां॑स्यैरयतं न॒दीना॒मा स॑मु॒द्राणि॑ पप्रथुः पु॒रूणि॑ ॥

indrā́somāv áhim apáḥ pariṣṭhā́ṃ hátho vṛtrám ánu vāṃ dyáur amanyata | prá arṇā́ṃsy airayataṃ nadī́nām ā́ samudrā́ṇi paprathuḥ purū́ṇi ||

Indra and Soma, you smote the Serpent who held the waters in enclosure; heaven itself acknowledged your act. You set the flood-streams of the rivers in motion; you made many seas widen and fill.

इन्द्रा॑सोमौ । अहि॑म् । अ॒पः । प॒रि॒ऽस्थाम् । ह॒थः । वृ॒त्रम् । अनु॑ । वा॒म् । द्यौः । अ॒म॒न्य॒त॒ । प्र । अर्णां॑सि । ऐ॒र॒य॒त॒म् । न॒दीना॑म् । आ । स॒मु॒द्राणि॑ । प॒प्र॒थुः॒ । पु॒रूणि॑ ॥इन्द्रासोमौ । अहिम् । अपः । परिस्थाम् । हथः । वृत्रम् । अनु । वाम् । द्यौः । अमन्यत । प्र । अर्णांसि । ऐरयतम् । नदीनाम् । आ । समुद्राणि । पप्रथुः । पुरूणि ॥indrāsomau | ahim | apaḥ | pari-sthām | hathaḥ | vṛtram | anu | vām | dyauḥ | amanyata | pra | arṇāṃsi | airayatam | nadīnām | ā | samudrāṇi | paprathuḥ | purūṇi

इन्द्रासोमाO Indra and Soma
इन्द्रासोमा:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootइन्द्र + सोम (प्रातिपदिक) (द्वन्द्व-समास)
वहिमyou two carried / bore
वहिम:
(क्रिया) —
TypeVerb
Rootवह् (धातु)
अपःthe waters
अपः:
कर्म
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक)
परिष्ठाम्to the encircling station/abode (the encompassing place)
परिष्ठाम्:
कर्म (अपः के विशेषण/सम्बन्ध में) / अधिकरणार्थ-भाव
TypeNoun
Rootपरि-स्था (स्थाऽ धातु से निष्पन्न/प्रातिपदिक; ‘परिष्ठा’)
हथःyou two struck / slew
हथः:
(क्रिया) —
TypeVerb
Rootहन् (धातु) (वैदिक रूप ‘हथः’)
वृत्रम्Vṛtra (the obstructer)
वृत्रम्:
कर्म
TypeNoun
Rootवृत्र (प्रातिपदिक)
अनुafter; along
अनु:
(क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअनु (अव्यय)
वाम्of you two / to you two
वाम्:
सम्बन्ध/सम्प्रदान (सन्दर्भानुसार)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
द्यौःthe Heaven (sky)
द्यौः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootद्यौ (प्रातिपदिक)
अमन्यतthought; deemed
अमन्यत:
(क्रिया) —
TypeVerb
Rootमन् (धातु)
प्रforth; forward
प्र:
(क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootप्र (अव्यय/उपसर्ग)
अर्णांसिfloods; streams
अर्णांसि:
कर्म
TypeNoun
Rootअर्ण (प्रातिपदिक)
ऐरयतम्you two set in motion; impelled
ऐरयतम्:
(क्रिया) —
TypeVerb
Rootईरय्/ईर् (धातु; ‘प्रेरणे’)
नदीनाम्of the rivers
नदीनाम्:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootनदी (प्रातिपदिक)
towards; into
:
(क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootआ (अव्यय/उपसर्ग)
समुद्राणिthe oceans; seas
समुद्राणि:
कर्म/गत्यर्थ-लक्ष्य
TypeNoun
Rootसमुद्र (प्रातिपदिक)
पप्रथुःthey spread out; expanded
पप्रथुः:
(क्रिया) —
TypeVerb
Rootप्रथ् (धातु)
पुरूणिmany; numerous
पुरूणि:
विशेषण (कर्म)
TypeAdjective
Rootपुरु (प्रातिपदिक)