HomeRig VedaMandala 6Sukta 71Mantra 1
Next Mantra

Mantra 1

Sukta 6.71

Rishi: Bharadvāja (Bārhaspatya)
Devata: Savitṛ (Savitar)
Chandas: Triṣṭubh

उदु ष्य देवः सविता हिरण्यया बाहू अयंस्त सवनाय सुक्रतुः । घृतेन पाणी अभि प्रुष्णुते मखो युवा सुदक्षो रजसो विधर्मणि ॥

उदु॒ ष्य दे॒वः स॑वि॒ता हि॑र॒ण्यया॑ बा॒हू अ॑यंस्त॒ सव॑नाय सु॒क्रतु॑: । घृ॒तेन॑ पा॒णी अ॒भि प्रु॑ष्णुते म॒खो युवा॑ सु॒दक्षो॒ रज॑सो॒ विध॑र्मणि ॥

úd u ṣyá deváḥ savitā́ hiraṇyáyā bāhū́ ayaṃsta sávanāya suk rát uḥ | ghṛténa pāṇī́ abhí pruṣṇute makhó yúvā sudákṣo rájaso vídharmaṇi ||

Up rises that god Savitar; with golden arms he has stretched them out for the pressing, the one of luminous will. With ghṛta he moistens his hands; youthful in power, perfectly skilled, he establishes the law in the wide spaces of the worlds.

उत् । ऊँ॒ इति॑ । स्यः । दे॒वः । स॒वि॒ता । हि॒र॒ण्यया॑ । बा॒हू इति॑ । अ॒यं॒स्त॒ । सव॑नाय । सु॒ऽक्रतुः॑ । घृ॒तेन॑ । पा॒णी इति॑ । अ॒भि । प्रु॒ष्णु॒ते॒ । म॒खः । युवा॑ । सु॒ऽदक्षः॑ । रज॑सः । विऽध॑र्मणि ॥उत् । ऊँ इति । स्यः । देवः । सविता । हिरण्यया । बाहू इति । अयंस्त । सवनाय । सुक्रतुः । घृतेन । पाणी इति । अभि । प्रुष्णुते । मखः । युवा । सुदक्षः । रजसः । विधर्मणि ॥ut | oṃ iti | syaḥ | devaḥ | savitā | hiraṇyayā | bāhū iti | ayaṃsta | savanāya | su-kratuḥ | ghṛtena | pāṇī iti | abhi | pruṣṇute | makhaḥ | yuvā | su-dakṣaḥ | rajasaḥ | vi-dharmaṇi

उदुup, forth (indeed)
उदु:
TypeIndeclinable
Rootउद् (उपसर्ग) + उ (अव्यय ‘उ’)
ष्यindeed, surely
ष्य:
TypeIndeclinable
Rootष्य (निपात)
देवःthe god
देवः:
Kartā
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
सविताSavitar (the impeller)
सविता:
Kartā (देवः सविता = समानााधिकरण)
TypeNoun
Rootसवितृ (प्रातिपदिक)
हिरण्ययाwith golden (two)
हिरण्यया:
Karaṇa (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective
Rootहिरण्य (प्रातिपदिक)
बाहू(his) two arms
बाहू:
Karma
TypeNoun
Rootबाहु (प्रातिपदिक)
अयम्he raised / he extended
अयम्:
TypeVerb
Rootयम् (धातु) + अ (अगम)
तत्that
तत्:
Karma (अयम् इत्यस्य)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम)
सवनायfor the pressing/oblation (Soma-pressing)
सवनाय:
Sampradāna
TypeNoun
Rootसवन (प्रातिपदिक)
सुक्रतुःof good resolve/wise in purpose
सुक्रतुः:
Kartā (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसु- + क्रतु (प्रातिपदिक)
घृतेनwith ghee
घृतेन:
Karaṇa
TypeNoun
Rootघृत (प्रातिपदिक)
पाणी(his) two hands
पाणी:
Karma
TypeNoun
Rootपाणि (प्रातिपदिक)
अभिtowards, upon
अभि:
TypeIndeclinable
Rootअभि (उपसर्ग/अव्यय)
प्रुष्णुतेsprinkles, besprinkles
प्रुष्णुते:
TypeVerb
Rootप्रुष् (धातु)
मखःthe sacrificer / the rite-personified
मखः:
Kartā
TypeNoun
Rootमख (प्रातिपदिक)
युवाyoung
युवा:
Kartā (विशेषण)
TypeAdjective
Rootयुवन् (प्रातिपदिक)
सुदक्षःwell-skilled, able
सुदक्षः:
Kartā (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसु- + दक्ष (प्रातिपदिक)
रजसःof the midspace/realm (rajas)
रजसः:
Sambandha (विधर्मणि इत्यस्य)
TypeNoun
Rootरजस् (प्रातिपदिक)
विधर्मणिin the ordinance/arrangement (cosmic order)
विधर्मणि:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootवि- + धर्मन् (प्रातिपदिक)