HomeRig VedaMandala 6Sukta 69Mantra 1
Next Mantra

Mantra 1

Sukta 6.69

Rishi: Bharadvāja (traditional for Mandala 6).
Devata: Indra-Viṣṇu (dual).
Chandas: Triṣṭubh.

सं वां कर्मणा समिषा हिनोमीन्द्राविष्णू अपसस्पारे अस्य । जुषेथां यज्ञं द्रविणं च धत्तमरिष्टैर्नः पथिभिः पारयन्ता ॥

सं वां॒ कर्म॑णा॒ समि॒षा हि॑नो॒मीन्द्रा॑विष्णू॒ अप॑सस्पा॒रे अ॒स्य । जु॒षेथां॑ य॒ज्ञं द्रवि॑णं च धत्त॒मरि॑ष्टैर्नः प॒थिभि॑: पा॒रय॑न्ता ॥

saṃ vāṃ kármaṇā sám iṣā́ hinomīndrā́viṣṇū ápasaspāré asyá | juṣéthāṃ yajñáṃ dráviṇaṃ ca dhattam áriṣṭair naḥ pathíbhiḥ pāráyantā ||

With works and with the force of aspiration I press you into union, O Indra and Viṣṇu, at the far shore of this labor. Take delight in the sacrifice and place in us the plenitude; carry us across by paths that cannot be broken.

सम् । वा॒म् । कर्म॑णा । सम् । इ॒षा । हि॒नो॒मि॒ । इन्द्रा॑विष्णू॒ इति॑ । अप॑सः । पा॒रे । अ॒स्य । जु॒षेथा॑म् । य॒ज्ञम् । द्रवि॑णम् । च॒ । ध॒त्त॒म् । अरि॑ष्टैः । नः॒ । प॒थिऽभिः॑ । पा॒रय॑न्ता ॥सम् । वाम् । कर्मणा । सम् । इषा । हिनोमि । इन्द्राविष्णू इति । अपसः । पारे । अस्य । जुषेथाम् । यज्ञम् । द्रविणम् । च । धत्तम् । अरिष्टैः । नः । पथिभिः । पारयन्ता ॥sam | vām | karmaṇā | sam | iṣā | hinomi | indrāviṣṇūiti | apasaḥ | pāre | asya | juṣethām | yajñam | draviṇam | ca | dhattam | ariṣṭaiḥ | naḥ | pathi-bhiḥ | pārayantā

सम्together, completely
सम्:
TypeIndeclinable
Rootसम् (उपसर्ग) / सम् (अव्यय)
वाम्you two (as object)
वाम्:
Karma
TypePronoun
Rootयुष्मद् (प्रातिपदिक)
कर्मणाby (ritual) action, by deed
कर्मणा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootकर्मन् (प्रातिपदिक)
सम्together
सम्:
TypeIndeclinable
Rootसम् (उपसर्ग) / सम् (अव्यय)
इषाwith refreshment/strength; with oblation-nourishment
इषा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootइष्/इषा (प्रातिपदिक) अथवा इष् (धातु) → इषा
हिनोमिI impel, I set in motion
हिनोमि:
Kartā
TypeVerb
Rootहि (धातु) ‘प्रेरणे/गत्यर्थे’
इन्द्राविष्णूO Indra and Viṣṇu
इन्द्राविष्णू:
Sampradāna
TypeNoun (dual deity name)
Rootइन्द्र + विष्णु (प्रातिपदिक-द्वन्द्व)
अपसःof the work/rite
अपसः:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootअपस् (प्रातिपदिक) ‘कार्य/कर्म’
पारेat the far end; beyond
पारे:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootपार (प्रातिपदिक) ‘पार/अन्त’
अस्यof this
अस्य:
Sambandha
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
जुषेथाम्may you two enjoy/favour
जुषेथाम्:
Kartā
TypeVerb
Rootजुष् (धातु) ‘सेवने/प्रीतौ’
यज्ञम्the sacrifice
यज्ञम्:
Karma
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
द्रविणम्wealth, bounty
द्रविणम्:
Karma
TypeNoun
Rootद्रविण (प्रातिपदिक)
and
:
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
धत्तम्place/give (you two)
धत्तम्:
Kartā
TypeVerb
Rootधा (धातु) ‘धारणे/स्थापने’
अरिष्टैःwith uninjured/safe
अरिष्टैः:
Karaṇa
TypeAdjective
Rootअरिष्ट (प्रातिपदिक) ‘अहिंसित/अनिष्ट-रहित’
नःof us/our
नः:
Sambandha
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
पथिभिःby paths, along paths
पथिभिः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootपथि/पथिन् (प्रातिपदिक) ‘मार्ग’
पारयन्ताcarry (us) across; lead safely over
पारयन्ता:
Kartā
TypeVerb (causative) / participial finite (Vedic injunctive-like imperative)
Rootपॄ/पारय् (धातु-प्रयोग: causative of √पॄ ‘to carry across’)