HomeRig VedaMandala 6Sukta 67Mantra 9
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 9

Sukta 6.67

Rishi: Bharadvāja (Bārhaspatya) tradition (Mandala 6 is predominantly Bharadvāja); specific attribution for 6.67 commonly to Bharadvāja lineage.
Devata: Mitra–Varuṇa (dual deities of harmony and cosmic law/ṛta).
Chandas: Triṣṭubh (11-syllable pādas; typical for much of RV 6).

प्र यद्वां मित्रावरुणा स्पूर्धन्प्रिया धाम युवधिता मिनन्ति । न ये देवास ओहसा न मर्ता अयज्ञसाचो अप्यो न पुत्राः ॥

प्र यद्वां॑ मित्रावरुणा स्पू॒र्धन्प्रि॒या धाम॑ यु॒वधि॑ता मि॒नन्ति॑ । न ये दे॒वास॒ ओह॑सा॒ न मर्ता॒ अय॑ज्ञसाचो॒ अप्यो॒ न पु॒त्राः ॥

prá yád vā́m mitrā́varuṇā spūrdhán priyā́ dhā́ma yuvádhitā minánti | ná ye devā́sa óhasā ná mártā ayajñasā́co apyó ná putrā́ḥ ||

When, O Mitra and Varuṇa, your cherished seats of consciousness are set in motion by a noble striving, none—neither gods by might nor mortals—can diminish them; for those who walk without the sacrifice cannot reach you, like sons who have no access to the hidden home.

प्र । यत् । वा॒म् । मि॒त्रा॒व॒रु॒णा॒ । स्पू॒र्धन् । प्रि॒या । धाम॑ । यु॒वऽधि॑ता । मि॒नन्ति॑ । न । ये । दे॒वासः॑ । ओह॑सा । न । मर्ताः॑ । अय॑ज्ञऽसाचः । अप्यः॑ । न । पु॒त्राः ॥प्र । यत् । वाम् । मित्रावरुणा । स्पूर्धन् । प्रिया । धाम । युवधिता । मिनन्ति । न । ये । देवासः । ओहसा । न । मर्ताः । अयज्ञसाचः । अप्यः । न । पुत्राः ॥pra | yat | vām | mitrāvaruṇā | spūrdhan | priyā | dhāma | yuva-dhitā | minanti | na | ye | devāsaḥ | ohasā | na | martāḥ | ayajña-sācaḥ | apyaḥ | na | putrāḥ

प्रforth, forward
प्र:
TypeIndeclinable
Rootप्र (उपसर्ग)
यत्when/that which
यत्:
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वाम्of you two / you two
वाम्:
सम्बन्ध/कर्म (सन्दर्भानुसार)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
मित्रावरुणाMitra and Varuṇa
मित्रावरुणा:
कर्तृ
TypeNoun (dual compound)
Rootमित्र- + वरुण- (देवनाम)
स्पूर्धन्they vie, contend
स्पूर्धन्:
कर्तृ-क्रिया
TypeVerb
Rootस्पर्ध् (धातु)
प्रियाःdear, beloved
प्रियाः:
विशेषण
TypeAdjective
Rootप्रिय (प्रातिपदिक)
धामabodes, seats, ordinances
धाम:
कर्म (मिनन्ति इत्यस्य)
TypeNoun
Rootधामन् (प्रातिपदिक)
युवधिताyouthful, fresh
युवधिता:
विशेषण
TypeAdjective
Rootयुवधि (प्रातिपदिक; ‘युवधि’ = युवत्/युवा-सम्बद्ध, ‘youthful/young’ इत्यर्थे वैदिक)
मिनन्तिthey diminish, impair, violate
मिनन्ति:
कर्तृ-क्रिया
TypeVerb
Rootमिन् (धातु)
not
:
TypeIndeclinable
Rootन (निषेध)
येwho
ये:
कर्तृ (अग्रम् वाक्ये)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
देवासःthe gods
देवासः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
ओहसाby might, by power
ओहसा:
करण
TypeNoun
Rootओहस् (प्रातिपदिक)
nor
:
TypeIndeclinable
Rootन (निषेध)
मर्ताःmortals
मर्ताः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootमर्त (प्रातिपदिक)
अयज्ञसाचःnot accompanying sacrifice; unsacrificing allies
अयज्ञसाचः:
कर्तृ (न-इत्यनेन निषिद्ध)
TypeAdjective/Noun
Rootअ-यज्ञ-साच् (प्रातिपदिक; साच् ‘सहचर/अनुगामी’)
अप्यःwatery, aquatic
अप्यः:
विशेषण
TypeAdjective
Rootअप्य (प्रातिपदिक; ‘अप्’/‘अप्‍य’ जल-सम्बद्ध/जलचर इत्यर्थे)
like
:
TypeIndeclinable
Rootन (उपमा)
पुत्राःsons
पुत्राः:
कर्तृ (उपमानपद)
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)