HomeRig VedaMandala 6Sukta 67Mantra 7
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 7

Sukta 6.67

Rishi: Bharadvāja Bārhaspatya
Devata: Mitra-Varuṇa
Chandas: Triṣṭubh (probable)

ता विग्रं धैथे जठरं पृणध्या आ यत्सद्म सभृतयः पृणन्ति । न मृष्यन्ते युवतयोऽवाता वि यत्पयो विश्वजिन्वा भरन्ते ॥

ता वि॒ग्रं धै॑थे ज॒ठरं॑ पृ॒णध्या॒ आ यत्सद्म॒ सभृ॑तयः पृ॒णन्ति॑ । न मृ॑ष्यन्ते युव॒तयोऽवा॑ता॒ वि यत्पयो॑ विश्वजिन्वा॒ भर॑न्ते ॥

tā́ vígraṃ dháithe jaṭháraṃ pṛṇádhyā ā́ yát sádma sabhṛ́tayaḥ pṛṇánti | ná mṛ́ṣyante yuvatáyo'vā́tā ví yát páyo viśva-jinvā́ bhárante ||

You two fill the wide belly for fullness, when the gathered ones fill the home. The young maidens, unwounded by wind, do not fail when they bring forth and distribute the milk that nourishes all.

ता । वि॒ग्रम् । धै॒थे॒ इति॑ । ज॒ठर॑म् । पृ॒णध्यै॑ । आ । यत् । सद्म॑ । सऽभृ॑तयः । पृ॒ट्णन्ति॑ । न । मृ॒ष्य॒न्ते॒ । यु॒व॒तयः॑ । अवा॑ताः । वि । यत् । पयः॑ । वि॒श्व॒ऽजि॒न्वा॒ । भर॑न्ते ॥ता । विग्रम् । धैथे इति । जठरम् । पृणध्यै । आ । यत् । सद्म । सभृतयः । पृट्णन्ति । न । मृष्यन्ते । युवतयः । अवाताः । वि । यत् । पयः । विश्वजिन्वा । भरन्ते ॥tā | vigram | dhaitheiti | jaṭharam | pṛṇadhyai | ā | yat | sadma | sa-bhṛtayaḥ | pṛṭṇanti | na | mṛṣyante | yuvatayaḥ | avātāḥ | vi | yat | payaḥ | viśva-jinvā | bharante

ताःthey (those women)
ताः:
Kartā
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
विग्रम्swollen/expanded
विग्रम्:
Karma
TypeAdjective
Rootविग्र (प्रातिपदिक; वि-√गॄ/गॄ?; ‘विग्र’ = ‘विस्तीर्ण/फुल्ल/उन्नत’ अर्थे, RV-प्रयोग)
धैथेyou two place/put
धैथे:
Kriyā
TypeVerb
Root√धा (धातु) / वैदिक-रूप ‘धै-’ (धातोः विशेष-प्रयोग)
जठरम्belly, womb
जठरम्:
Karma
TypeNoun
Rootजठर (प्रातिपदिक)
पृणध्याḥyou two fill
पृणध्याḥ:
Kriyā
TypeVerb
Root√पॄ/पृ (धातु; ‘भरति/पूरयति’)
towards, into
:
Upasarga
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/निपात)
यत्when/that which
यत्:
Karma
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम)
सद्मseat, abode, dwelling
सद्म:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootसद्मन्/सद्म (प्रातिपदिक)
सभृतयःthe bearers together / those who carry (together)
सभृतयः:
Kartā
TypeNoun/Adjective
Rootस-भृत (प्रातिपदिक; सह + √भृ ‘धारयति’)
पृणन्तिthey fill
पृणन्ति:
Kriyā
TypeVerb
Root√पॄ/पृ
not
:
Negation
TypeIndeclinable
Rootन (निपात)
मृष्यन्तेthey endure/are patient
मृष्यन्ते:
Kriyā
TypeVerb
Root√मृष् (धातु; ‘सहते/क्षमते’)
युवतयःyoung women
युवतयः:
Kartā
TypeNoun
Rootयुवती (प्रातिपदिक)
अवाताःunwinded, without wind (i.e., not fanned/cooled)
अवाताः:
Kartā (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअ-वात (प्रातिपदिक; न + वात ‘वायु/वात’)
विapart, forth
वि:
Upasarga
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग/निपात)
यत्when/that which
यत्:
Karma
TypePronoun
Rootयद्
पयःmilk; nourishing fluid
पयः:
Karma
TypeNoun
Rootपयस् (प्रातिपदिक)
विश्वजिन्वाall-quickening, invigorating all
विश्वजिन्वा:
Kartā/Viśeṣaṇa
TypeAdjective (epithet)
Rootविश्व-जिन्व (प्रातिपदिक; विश्व + √जिव्/जिन्व् ‘प्रेरयति/पोषयति’)
भरन्तेthey bear/carry (for themselves)
भरन्ते:
Kriyā
TypeVerb
Root√भृ (धातु)