HomeRig VedaMandala 6Sukta 66Mantra 11
Previous Mantra

Mantra 11

Sukta 6.66

Rishi: Bharadvāja Bārhaspatya (traditional for 6.66)
Devata: Maruts / Marut-host as Rudra’s sons
Chandas: Triṣṭubh (probable)

तं वृधन्तं मारुतं भ्राजदृष्टिं रुद्रस्य सूनुं हवसा विवासे । दिवः शर्धाय शुचयो मनीषा गिरयो नाप उग्रा अस्पृध्रन् ॥

तं वृ॒धन्तं॒ मारु॑तं॒ भ्राज॑दृष्टिं रु॒द्रस्य॑ सू॒नुं ह॒वसा वि॑वासे । दि॒वः शर्धा॑य॒ शुच॑यो मनी॒षा गि॒रयो॒ नाप॑ उ॒ग्रा अ॑स्पृध्रन् ॥

táṃ vṛdhántaṃ mārútaṃ bhrā́jad-ṛṣṭiṃ rudrásya sūnúṃ havásā vivāse | diváḥ śárdhāya śúcayo manīṣā́ giráyo nā́pa ugrā́ aspṛdhran ||

That growing Marut-power with the shining spear, Rudra’s son, I worship by the call of aspiration. For the bright host of heaven my thought becomes pure; like mountains, like fierce waters, they press forward in irresistible contention.

तम् । वृ॒धन्त॑म् । मारु॑तम् । भ्राज॑त्ऽऋष्टिम् । रु॒द्रस्य॑ । सू॒नुम् । ह॒वसा॑ । आ । वि॒वा॒से॒ । दि॒वः । शर्धा॑य । शुच॑यः । म॒नी॒षा । गि॒रयः॑ । न । आपः॑ । उ॒ग्राः । अ॒स्पृ॒ध्र॒न् ॥तम् । वृधन्तम् । मारुतम् । भ्राजत्ऋष्टिम् । रुद्रस्य । सूनुम् । हवसा । आ । विवासे । दिवः । शर्धाय । शुचयः । मनीषा । गिरयः । न । आपः । उग्राः । अस्पृध्रन् ॥tam | vṛdhantam | mārutam | bhrājat-ṛṣṭim | rudrasya | sūnum | havasā | ā | vivāse | divaḥ | śardhāya | śucayaḥ | manīṣā | girayaḥ | na | āpaḥ | ugrāḥ | aspṛdhran

तम्him / that one
तम्:
कर्म
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वृधन्तम्growing, increasing
वृधन्तम्:
कर्म
TypeAdjective (participle)
Rootवृध् (धातु) → वृधन्त् (वर्तमान-कृदन्त)
मारुतम्the Marut (one), Marut-like
मारुतम्:
कर्म
TypeNoun/Adjective
Rootमारुत (प्रातिपदिक; मरुत्-सम्बन्धी)
भ्राजदृष्टिम्having shining/bright sight (radiant-eyed)
भ्राजदृष्टिम्:
कर्म
TypeAdjective (compound)
Rootभ्राज् (धातु) + दृष्टि (प्रातिपदिक) → बहुव्रीहि/कर्मधारय-समासः
रुद्रस्यof Rudra
रुद्रस्य:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootरुद्र (प्रातिपदिक)
सूनुम्son
सूनुम्:
कर्म
TypeNoun
Rootसूनु (प्रातिपदिक)
हवसाwith invocation, by call (worship)
हवसा:
करण
TypeNoun
Rootहवस् (प्रातिपदिक)
विवासेI worship / I serve
विवासे:
क्रिया
TypeVerb
Rootवि + वास् (धातु; ‘to dwell/shine’ → Vedic ‘to serve, to worship’)
दिवःof heaven, of the sky
दिवः:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootदिव्/द्यौ (प्रातिपदिक: दिव् ‘sky, heaven’)
शर्धायto the host/troop
शर्धाय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootशर्धा (प्रातिपदिक)
शुचयःthe bright/pure ones
शुचयः:
कर्तृ
TypeAdjective (used substantively)
Rootशुचि (प्रातिपदिक)
मनीषाthought, inspired insight
मनीषा:
कर्तृ (सहकर्तृ/वाक्य-समुच्चयः)
TypeNoun
Rootमनीषा (प्रातिपदिक)
गिरयःmountains
गिरयः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootगिरि (प्रातिपदिक)
like, as
:
TypeParticle
Rootन (अव्यय)
आपःwaters
आपः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक)
उग्राःmighty, fierce
उग्राः:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootउग्र (प्रातिपदिक)
अस्पृध्रन्did not contend / did not rival
अस्पृध्रन्:
क्रिया
TypeVerb
Rootस्पृध् (धातु ‘to contend, vie’) + अ- (निषेध)