Mantra 8
Sukta 6.61
Rishi: Bharadvāja Bārhaspatya (traditional attribution for Mandala 6)
Devata: Sarasvatī (river-goddess as power of inspiration, r̥ta-bearing flow)
Chandas: Triṣṭubh (probable for RV 6.61; this pāda structure aligns with triṣṭubh cadence)
Samhita Patha (Devanagari)
यस्या अनन्तो अह्रुतस्त्वेषश्चरिष्णुरर्णवः । अमश्चरति रोरुवत् ॥
Samhita Patha (IAST)
यस्या॑ अन॒न्तो अह्रु॑तस्त्वे॒षश्च॑रि॒ष्णुर॑र्ण॒वः । अम॒श्चर॑ति॒ रोरु॑वत् ॥
Transliteration
yasyā́ anantó ahrútas tveṣáś cariṣṇúr arṇaváḥ | amáś cárati róruvat ||
Translation
She whose oceanic movement is without end—unhindered, impetuous, ever-coursing—whose force goes on in a roaring surge: may that Sarasvatī’s power of luminous flow act in us.
Padapatha (Word Analysis)
यस्याः॑ । अ॒न॒न्तः । अहु॑तः । त्वे॒षः । च॒रि॒ष्णुः । अ॒र्ण॒वः । अमः॑ । चर॑ति । रोरु॑वत् ॥यस्याः । अनन्तः । अहुतः । त्वेषः । चरिष्णुः । अर्णवः । अमः । चरति । रोरुवत् ॥yasyāḥ | anantaḥ | ahutaḥ | tveṣaḥ | cariṣṇuḥ | arṇavaḥ | amaḥ | carati | roruvat
Word by Word
यस्याःof whom/whose
यस्याः:
सम्बन्ध (Genitival relation)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → यस्-
अनन्तःendless, boundless
अनन्तः:
कर्तृ (as subject of implied ‘is/exists’)
TypeAdjective (used substantively)
Rootअनन्त (प्रातिपदिक; a- + अन्त)
अह्रुतःnot crooked; unfailing/undeceitful
अह्रुतः:
कर्तृ (qualifier of the subject)
TypeAdjective (PPP)
Rootह्रु (धातु ‘to be crooked/false, to deceive’) → ह्रुत (PPP) with privative a-
त्वेषःfierce; impetuous (one)
त्वेषः:
कर्तृ (coordinated subject)
TypeAdjective/Noun
Rootत्वेष (प्रातिपदिक)
चरिष्णुःmoving, roaming
चरिष्णुः:
कर्तृ (qualifier of the subject)
TypeAdjective (agentive)
Rootचर् (धातु ‘to move’) → चरिष्णु (agentive/possessive -iṣṇu)
अर्णवःflood, ocean, surge
अर्णवः:
कर्तृ (coordinated subject)
TypeNoun
Rootअर्णव (प्रातिपदिक)
अमःmight, force
अमः:
कर्तृ (subject of चरति)
TypeNoun
Rootअम (प्रातिपदिक; ‘force, might, impetus’)
चरतिmoves, goes
चरति:
क्रिया (verbal action)
TypeVerb
Rootचर् (धातु)
रोरुवत्roaringly, with a roar
रोरुवत्:
क्रियाविशेषण (manner)
TypeParticiple (adjectival)
Rootरु (धातु ‘to roar/cry’) → रोरुवत् (present active participle, reduplicated)