HomeRig VedaMandala 6Sukta 58Mantra 4
Previous Mantra

Mantra 4

Sukta 6.58

Rishi: Bharadvāja (Bārhaspatya)
Devata: Pūṣan (connected with Sūryā/Sūrya)
Chandas: Jagatī (probable; requires metrical verification)

पूषा सुबन्धुर्दिव आ पृथिव्या इळस्पतिर्मघवा दस्मवर्चाः । यं देवासो अददुः सूर्यायै कामेन कृतं तवसं स्वञ्चम् ॥

पू॒षा सु॒बन्धु॑र्दि॒व आ पृ॑थि॒व्या इ॒ळस्पति॑र्म॒घवा॑ द॒स्मव॑र्चाः । यं दे॒वासो॒ अद॑दुः सू॒र्यायै॒ कामे॑न कृ॒तं त॒वसं॒ स्वञ्च॑म् ॥

pūṣā́ subándhur divá ā́ pṛthivyā́ iḷáspátir maghávā dasmávarchāḥ | yáṃ devā́so ádaduḥ sū́ryāyai kā́mena kṛtáṃ tavásaṃ sváñcam ||

Pūṣan is the good kinsman from heaven to earth, lord of the inspired invocation (iḷā), bounteous and of wondrous radiance. Him the gods gave to Sūryā, fashioned by delight—strong and self-going: a power that moves by its own right impulse toward the Truth-Light.

पू॒षा । सु॒ऽबन्धुः॑ । दि॒वः । आ । पृ॒थि॒व्याः । इ॒ळः । पतिः॑ । म॒घऽवा॑ । द॒स्मऽव॑र्चाः । यम् । दे॒वासः॑ । अद॑दुः । सू॒र्यायै॑ । कामे॑न । कृ॒तम् । त॒वस॑म् । सु॒ऽअञ्च॑म् ॥पूषा । सुबन्धुः । दिवः । आ । पृथिव्याः । इळः । पतिः । मघवा । दस्मवर्चाः । यम् । देवासः । अददुः । सूर्यायै । कामेन । कृतम् । तवसम् । सुअञ्चम् ॥pūṣā | su-bandhuḥ | divaḥ | ā | pṛthivyāḥ | iḷaḥ | patiḥ | magha-vā | dasma-vacārḥ | yam | devāsaḥ | adaduḥ | sūryāyai | kāmena | kṛtam | tavasam | su-añcam

पूषाPūṣan (the god Pūṣan)
पूषा:
कर्तृ
TypeNoun
Rootपूषन् (प्रातिपदिक)
सु-बन्धुःgood-kin, having good relations
सु-बन्धुः:
कर्तृ (पूषा-विशेषण)
TypeAdjective
Rootबन्धु (प्रातिपदिक) + सु- (उपसर्ग/उपपद)
दिवःof heaven/sky
दिवः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootदिव्/द्यौ (प्रातिपदिक: दिव्/द्यौ)
unto, from…to (towards)
:
(गत्यर्थ-प्रवर्तक)
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/अव्यय)
पृथिव्याःof the earth
पृथिव्याः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootपृथिवी (प्रातिपदिक)
इळस्-पतिःlord of Iḷā/Idā (lord of refreshment/oblation)
इळस्-पतिः:
कर्तृ (पूषा-समानााधिकरण)
TypeNoun (compound)
Rootइळस् (इळा/इडा; प्रातिपदिक) + पति (प्रातिपदिक)
मघवाbountiful one, generous
मघवा:
कर्तृ (पूषा-विशेषण)
TypeNoun/Adjective
Rootमघवन् (प्रातिपदिक)
दस्म-वर्चाःof wondrous splendor
दस्म-वर्चाः:
कर्तृ (पूषा-विशेषण)
TypeAdjective (compound)
Rootदस्म (प्रातिपदिक) + वर्चस् (प्रातिपदिक)
यम्whom
यम्:
कर्म
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
देवासःthe gods
देवासः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
अददुःgave
अददुः:
क्रिया
TypeVerb
Rootदा (धातु)
सूर्यायैto Sūryā (the Sun-maiden)
सूर्यायै:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootसूर्या (प्रातिपदिक; सूर्यस्य पत्नी/देवी)
कामेनwith desire, by wish
कामेन:
करण
TypeNoun
Rootकाम (प्रातिपदिक)
कृतम्made, fashioned
कृतम्:
कर्म-विशेषण
TypeParticiple
Rootकृ (धातु) → कृत (कृदन्त, क्त)
तवसम्strong, mighty
तवसम्:
कर्म-विशेषण
TypeAdjective
Rootतवस् (प्रातिपदिक)
स्वञ्चम्well-going/straight-moving; fitting, proper
स्वञ्चम्:
कर्म-विशेषण
TypeAdjective
Rootस्वञ्च (प्रातिपदिक; वैदिक)