Mantra 4
Sukta 6.56
Rishi: Bharadvāja
Devata: Pūṣan (dominant in RV 6.56) with overlapping Indra-assistance
Chandas: Triṣṭubh (contextual; verify)
Samhita Patha (Devanagari)
यदद्य त्वा पुरुष्टुत ब्रवाम दस्र मन्तुमः । तत्सु नो मन्म साधय ॥
Samhita Patha (IAST)
यद॒द्य त्वा॑ पुरुष्टुत॒ ब्रवा॑म दस्र मन्तुमः । तत्सु नो॒ मन्म॑ साधय ॥
Transliteration
yád adyá tvā puruṣṭuta brávāma dasra mantumáḥ | tát su no mánma sādhaya ||
Translation
What today we utter to you, O much-praised one, O wondrous and discerning power—make that intention of ours effective; accomplish our inner thought in right realization.
Padapatha (Word Analysis)
यत् । अ॒द्य । त्वा॒ । पु॒रु॒ऽस्तु॒त॒ । ब्रवा॑म । द॒स्र॒ । म॒न्तु॒ऽमः॒ । तत् । सु । नः॒ । मन्म॑ । सा॒ध॒य॒ ॥यत् । अद्य । त्वा । पुरुस्तुत । ब्रवाम । दस्र । मन्तुमः । तत् । सु । नः । मन्म । साधय ॥yad adya | tvā | puru-stuta | bravāma | dasra | mantu-maḥ | tat | su | naḥ | manma | sādhaya
Word by Word
यत्when/that which
यत्:
Adhikaraṇa (सम्बन्ध-उपपद) / वाक्य-सम्बन्धक
TypeIndeclinable
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) अथवा यत् (सम्बन्ध/यदा-तदा) अव्यय
अद्यtoday/now
अद्य:
Adhikaraṇa (काल)
TypeIndeclinable
Rootअद्य (अव्यय)
त्वाyou (as object)
त्वा:
Karma
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
पुरुष्टुतO much-praised one
पुरुष्टुत:
(सम्बोधन) —
TypeNoun (vocative epithet)
Rootपुरु-स्तुत् (प्रातिपदिक; बहुव्रीहि/कर्मधारय: ‘बहुभिः स्तुतः’)
ब्रवामwe speak/say
ब्रवाम:
Kartā (अहम्-वयम्) / क्रिया
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
दस्रO wondrous/skillful one
दस्र:
(सम्बोधन) —
TypeNoun/Adjective (vocative epithet)
Rootदस्र (प्रातिपदिक; देव-विशेषण, प्रायः अश्विनौ)
मन्तुमःO wise/counsel-possessing one
मन्तुमः:
(सम्बोधन) —
TypeAdjective
Rootमन्तु-मन्त् (प्रातिपदिक; ‘मन्तु’ = बुद्धि/परामर्श; -मस् प्रत्यय: ‘युक्त/सम्पन्न’)
तत्that (this utterance/that matter)
तत्:
Karma (साधय इत्यस्य)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम)
सुwell/indeed
सु:
(निपात) —
TypeIndeclinable
Rootसु (उपसर्ग/निपात)
नःfor us/our
नः:
Sampradāna (हितार्थे) / सम्बन्ध
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
मन्मthought/purpose/utterance
मन्म:
Karma (साधय इत्यस्य; ‘our thought/plan’)
TypeNoun
Rootमन्मन् (प्रातिपदिक; ‘thought, purpose, hymn/utterance’)
साधयaccomplish/bring to success
साधय:
क्रिया; (आह्वान) कर्ता = त्वम्
TypeVerb
Rootसाध् (धातु) [णिच्-प्रयोगः ‘साधयति’]