Mantra 9
Sukta 6.54
Rishi: Bharadvāja (Bārhaspatya) tradition
Devata: Pūṣan
Chandas: Triṣṭubh (probable; confirm in critical edition)
Samhita Patha (Devanagari)
पूषन्तव व्रते वयं न रिष्येम कदा चन । स्तोतारस्त इह स्मसि ॥
Samhita Patha (IAST)
पूष॒न्तव॑ व्र॒ते व॒यं न रि॑ष्येम॒ कदा॑ च॒न । स्तो॒तार॑स्त इ॒ह स्म॑सि ॥
Transliteration
pū́ṣan táva vraté vayáṃ ná riṣyema kadā́ caná | stोतā́ras ta ihá smasi ||
Translation
O Pūṣan, in thy law of right movement may we never be harmed at any time; for we are here thy affirming voices of praise.
Padapatha (Word Analysis)
पूष॑न् । तव॑ । व्र॒ते । व॒यम् । न । रि॒ष्ये॒म॒ । कदा॑ । च॒न । स्तो॒तारः॑ । ते॒ । इ॒ह । स्म॒सि॒ ॥पूषन् । तव । व्रते । वयम् । न । रिष्येम । कदा । चन । स्तोतारः । ते । इह । स्मसि ॥pūṣan | tava | vrate | vayam | na | riṣyema | kadā | cana | stotāraḥ | te | iha | smasi
Word by Word
पूषन्O Pūṣan
पूषन्:
सम्बोधन (address)
TypeNoun (vocative)
Rootपूषन् (प्रातिपदिक; देवता-नाम)
तवof you / your
तव:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
व्रतेin (your) ordinance/vow
व्रते:
अधिकरण (locative: in/within)
TypeNoun
Rootव्रत (प्रातिपदिक)
वयम्we
वयम्:
कर्तृ (subject)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
नnot
न:
—
TypeIndeclinable
Rootन (निषेध-अव्यय)
रिष्येमmay we be harmed / may we suffer loss
रिष्येम:
क्रिया
TypeVerb
Rootरिष् (धातु; हिंसार्थ/क्षयार्थ)
कदाever / at any time
कदा:
—
TypeIndeclinable
Rootकदा (प्रश्न/काल-अव्यय)
चनat all (with negation)
चन:
—
TypeIndeclinable
Rootचन (अव्यय; ‘even/at all’—नकारेण सह)
स्तोतारःpraisers
स्तोतारः:
कर्तृ (apposition to वयम्)
TypeNoun
Rootस्तोतृ (प्रातिपदिक; कर्तृ-नाम)
तेof you / your
ते:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
इहhere
इह:
अधिकरण (locative sense: here)
TypeIndeclinable
Rootइह (देश-अव्यय)
स्मसिwe are
स्मसि:
क्रिया
TypeVerb
Rootअस् (धातु)