Mantra 10
Sukta 6.54
Rishi: Bharadvāja (Bārhaspatya) tradition
Devata: Pūṣan
Chandas: Triṣṭubh (probable; confirm in critical edition)
Samhita Patha (Devanagari)
परि पूषा परस्ताद्धस्तं दधातु दक्षिणम् । पुनर्नो नष्टमाजतु ॥
Samhita Patha (IAST)
परि॑ पू॒षा प॒रस्ता॒द्धस्तं॑ दधातु॒ दक्षि॑णम् । पुन॑र्नो न॒ष्टमाज॑तु ॥
Transliteration
pári pūṣā́ parastā́d hástaṃ dadhātu dákṣiṇam | púnar no naṣṭám ā́jatu ||
Translation
May Pūṣan set his right hand around us from beyond, and bring back again to us what has been lost.
Padapatha (Word Analysis)
परि॑ । पू॒षा । प॒रस्ता॑त् । हस्त॑म् । द॒धा॒तु॒ । दक्षि॑णम् । पुनः॑ । नः॒ । न॒ष्टम् । आ । अ॒ज॒तु॒ ॥परि । पूषा । परस्तात् । हस्तम् । दधातु । दक्षिणम् । पुनः । नः । नष्टम् । आ । अजतु ॥pari | pūṣā | parastāt | hastam | dadhātu | dakṣiṇam | punaḥ | naḥ | naṣṭam | ā | ajatu
Word by Word
परिaround, all around
परि:
Adhikaraṇa (परितः/पर्यन्त-भावे; क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपरि (उपसर्ग/अव्यय)
पूषाPūṣan (the god Pūṣā)
पूषा:
Kartā
TypeNoun
Rootपूषन् (प्रातिपदिक)
परस्तात्from behind; from the farther side
परस्तात्:
Adhikaraṇa (स्थान/दिशा)
TypeIndeclinable
Rootपरस्तात् (अव्यय; परस् + स्तात्)
हस्तम्hand
हस्तम्:
Karma
TypeNoun
Rootहस्त (प्रातिपदिक)
दधातुlet him place/put
दधातु:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootधा (धातु)
दक्षिणम्right (hand)
दक्षिणम्:
Karma (विशेष्य-समन्वयेन)
TypeAdjective
Rootदक्षिण (प्रातिपदिक)
पुनःagain
पुनः:
Adhikaraṇa (काल/पुनरावृत्ति-भावे)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
नःfor us; our
नः:
Sampradāna (हित/लाभ-सम्बन्धे: ‘for us’)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
नष्टम्what is lost
नष्टम्:
Karma
TypeAdjective (past participle used substantively)
Rootनष्ट (नश् धातोः क्त; ‘नष्ट’)
आback; towards (here)
आ:
(क्रियासम्बन्धी उपसर्ग)
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/अव्यय)
जतुlet him bring/restore; let it come back
जतु:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootजन्/ज (धातु; वेदिक रूप)